سال ۹۹ تا ۱۰۱ هجرى، يعنى دو سال و پنج ماه، خلافت نمود، به قاضى مدينه، ابوبكر بن محمّد فرمان داد كه احاديث را جمع آورى نمايد و به وى نوشت: اُنظُرْ ما كانَ مِن حَدِيثِ رَسُولِ اللّه ِ صلى الله عليه و آله أَو سُنَّتِهِ فَاكتُبهُ، فَإِنِّي خِفْتُ دُرُوسَ العِلمِ وَذَهابَ العُلَمَاء.
ابن حجر در كتاب فتح البارى فى شرح صحيح بخارى مى نويسد عمر اين مأموريّت را به ابن شهاب زهرى داد كه وى به اين مهمّ دست يازد و احاديث را جمع و تدوين نمايد.
به هر تقدير، از اوايل قرن دوم هجرى جمعى بر اين كار قيام نمودند كه معروف ترين ايشان عبارت اند از:
ابن جُرَيج (م ۱۵۰ه ) در مكّه، و محمّد بن اسحاق (م ۱۵۱ه ) و مالك بن اَنَس (م ۱۷۹ه ) در مدينه، و ربيع بن صبيح (م ۱۶۰ه ) و سعيد بن أبي عروبة (م ۱۵۶ه ) و حَمَّاد بن سلمة (م ۱۷۶ه ) در بصره، و سفيان الثوري (م ۱۶۱ه ) در كوفه و ابن المبارك (م ۱۸۱ه ) در خراسان، و زياد البكّائي (م ۱۸۳ه ) در كوفه و سفيان بن عُيينه (م ۱۹۸ه ) در مكّه، و اوزاعى (م ۱۶۰ه ) در شام، كه از همه آن مجموعه ها كه در احاديث فراهم آمده بود، جز مُوَطّأ مالك بن اَنس [١] ، آثار ديگران از بين رفت و از باقيمانده آنها چنين برمى آيد كه در تدوين آن كتابها به ترتيب فقهى نظر داشتند.
ابن حزم مى نويسد كه احاديث مالك را برشمردم؛ كمى بيش از پانصد حديث مُسند و اندكى بالاتر از سيصد حديث مرسل و هفتاد و اندى حديث متروك در موطأ يافتم. در موطّأ از ۹۵ نفر از رجال احاديث روايت شده است و به يكهزار حديث بالغ مى شود. به نقل كشف الظنون، موطّأ در يازده روايت نقل شد كه از همه مشهورتر روايت يحيى بن يحيى ليثى مصرى است.