تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٤٤
در عين حال، هيچ مانعى ندارد كه تمام اين معانى يكجا منظور باشد؛ زيرا همه در مفهوم عام «برهان» جمع است، و در آيات قرآن و روايات، كلمه «برهان» به بسيارى از معانى فوق اطلاق شده است.
اما روايات بىمدركى كه بعضى از مفسران نقل كردهاند: يوسف تصميمش را بر گناه گرفته بود كه ناگهان در يك حالت مكاشفه جبرئيل يا يعقوب را مشاهده كرد، كه انگشت خود را با دندان مىگزيد، يوسف اين منظره را كه ديد و عقبنشينى كرد، اين گونه روايات هيچ سند معتبرى ندارد، و به روايات اسرائيلى مىماند، زائيده مغزهاى انسانهاى كوتاهفكرى است كه هرگز مقام انبياء را درك نكردهاند.
***
٣- جهاد با نفس
مىدانيم: در اسلام برترين جهاد، جهاد با نفس است، كه در حديث معروف پيامبر صلى الله عليه و آله «جهاد اكبر» خوانده شده، يعنى برتر از جهاد با دشمن كه «جهاد اصغر» نام دارد، اصولًا تا جهاد اكبر به معنى واقعى در انسان پياده نشود، در جهاد با دشمن پيروز نخواهد شد.
در قرآن مجيد صحنههاى مختلفى از ميدان جهاد اكبر در رابطه با پيامبران و ساير اولياى خدا ترسيم شده است، كه سرگذشت يوسف و داستان عشق آتشين همسر عزيز مصر، يكى از مهمترين آنها است.
گر چه قرآن مجيد تمام زواياى آن را به خاطر اختصار تشريح نكرده، ولى با يك جمله كوتاه «وَ هَمَّ بِها لَوْ لا أَنْ رَأى بُرْهانَ رَبِّهِ» شدت اين طوفان را بيان كرده است.
يوسف به سه دليل از ميدان اين مبارزه روسفيد در آمد.