تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٣٨
و در آيه مورد بحث، مىفرمايد: وَ لِذلِكَ خَلَقَهُمْ: «براى پذيرش رحمت، رحمتى آميخته با هدايت و قدرت بر تصميم گيرى، مردم را آفريد».
همان گونه كه ملاحظه مىكنيد، همه اين خطوط به يك نقطه منتهى مىشود، و آن پرورش، هدايت، پيشرفت و تكامل انسانها است، كه هدف نهائى آفرينش محسوب مىشود.
هدفى كه بازگشتش به خود انسان است، نه به خدا، زيرا او وجودى است بىنهايت از تمام جهات، و چنين وجودى كمبود در آن راه ندارد، تا بخواهد با آفرينش خلق، كمبود و نيازى را برطرف سازد.
***
٣- تأكيد مجدد بر اختيار
در ذيل آيه اخير، فرمان مؤكّد خداوند، دائر به پر كردن جهنم از جن و انس را مىخوانيم، ولى بديهى است اين فرمان حتمى، تنها يك شرط دارد، و آن بيرون رفتن از دايره رحمت الهى، و پشت پا زدن به هدايت و راهنمائى فرستادگان او است، و به اين ترتيب، اين آيه نه تنها دليل بر مكتب جبر نخواهد بود، بلكه تأكيد مجددى است بر اختيار.
***