نخواهد بخشيد، هر چند بخواهم شما را نصيحت كنم» «وَ لايَنْفَعُكُمْ نُصْحي‌ إِنْ أَرَدْتُ أَنْ أَنْصَحَ لَكُمْ إِنْ كانَ اللَّهُ يُريدُ أَنْ يُغْوِيَكُمْ».
چرا كه «او پروردگار شما است و به سوى او باز مى‌گرديد» و تمام هستى شما در قبضه قدرت او است «هُوَ رَبُّكُمْ وَ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ».
سؤال:
با مطالعه اين آيه، فوراً اين سؤال به نظر مى‌رسد- و بسيارى از مفسران هم به آن اشاره كرده‌اند-: مگر ممكن است خداوند اراده گمراه ساختن كسى را بكند؟
آيا اين دليل بر جبر نخواهد بود؟
و آيا با قبول اصل آزادى اراده و اختيار چنين چيزى قابل قبول است؟
پاسخ:
همان گونه كه، از لابلاى بحث‌هاى فوق روشن شد- و بارها هم به آن اشاره كرده‌ايم- گاهى يك سلسله اعمال از انسان سر مى‌زند، كه نتيجه آن گمراهى، انحراف هميشگى، و عدم بازگشت به سوى حق است! لجاجت مستمر و اصرار بر گناهان، و دشمنى مداوم با حق طلبان و رهبران راستين، آن چنان پرده ضخيمى بر فكر انسان مى‌افكند، كه توانائى ديد كمترين شعاع آفتاب حق و حقيقت را پيدا نمى‌كند!.
و چون اين حالت، از آثار اعمالى است كه خود انسان انجام داده، به هيچ وجه دليل بر جبر نمى‌شود، بلكه عين اختيار است، آنچه به خدا مربوط است اين است كه، در چنان اعمالى، چنين اثرى قرار داده است.
در قرآن مجيد آيات متعددى به اين واقعيت اشاره مى‌كند، كه ما در ذيل آيه ٧ سوره «بقره» و ... به آن اشاره كرده‌ايم.
***