تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٨٧
عمل صالح ميوه درخت ايمان است، ايمانى كه چنين ثمرى نداشته باشد، ايمان سست و بىارزشى است، كه نمىتوان آن را به حساب آورد، همچنين مسأله تسليم و خضوع و اطمينان به وعدههاى پروردگار از آثار ايمان و عمل صالح مىباشد؛ چرا كه اعتقاد صحيح و عمل پاك، سرچشمه پيدايش اين صفات و ملكات عالى در درون جان انسان است.
«أَخْبَتُوا» از ماده «إِخبات» از ريشه «خبت» (بر وزن ثبت) به معنى زمين صاف و وسيع است كه انسان به راحتى و با اطمينان مىتواند در آن گام بردارد، به همين جهت، اين ماده در معنى اطمينان به كار رفته است، و به معنى خضوع و تسليم نيز آمده؛ چرا كه چنين زمينى هم براى گام برداشتن اطمينان بخش است، و هم در برابر رهروان، خاضع و تسليم.
بنابراين، جمله «أَخْبَتُوا إِلى رَبِّهِمْ»، ممكن است به يكى از سه معنى زير باشد كه در عين حال، جمع هر سه نيز با هم منافاتى ندارد:
١- مؤمنان راستين در برابر خداوند خاضعند.
٢- آنها در برابر فرمان پروردگارشان تسليمند.
٣- آنها به وعدههاى خداوند اطمينان دارند.
و در هر صورت، اشاره به يكى از عالىترين صفات انسانى مؤمنان است، كه اثرش در تمام زندگى آنان منعكس است.
جالب اين كه، در حديثى از امام صادق عليه السلام چنين مىخوانيم: يكى از يارانش عرض كرد: در ميان ما مردى است به نام «كُليب»، هيچ حديثى از ناحيه شما صادر نمىشود، مگر اين كه او فوراً مىگويد: «من در برابر آن تسليمم»، و لذا ما اسم او را «كُليب تسليم» گذاردهايم.
امام فرمود: «رحمت خدا بر او باد»، سپس اضافه كرد: «آيا مىدانى تسليم