تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٤٧
بحرانى تنها نمىگذارد، و كمكهاى معنوى خود را از آنان دريغ نمىدارد، بلكه با الطاف خفيّه خود و مددهاى غيبى كه توصيف آن با هيچ بيانى ممكن نيست، بندگان خود را حفظ مىكند، و اين در واقع پاداشى است كه خداى بزرگ به اين گونه بندگان مىبخشد، پاداش پاكى و تقوا و اخلاص.
ضمناً تذكر اين نكته نيز لازم است كه: در آيات فوق يوسف از بندگان مخلص (بر وزن مطلق) به صورت اسم مفعولى ذكر شده يعنى خالص شده، نه به صورت مخلص (بر وزن محسن) به صورت اسم فاعلى كه به معنى خالصكننده است.
دقت در آيات قرآن، نشان مىدهد: مخلِص (به كسر لام) بيشتر در مواردى به كار رفته است، كه انسان در مراحل نخستين تكامل و در حال خود سازى بوده است، مانند: فَإِذا رَكِبُوا فِي الْفُلْكِ دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصينَ لَهُ الدِّين: «هنگامى كه بر كشتى سوار مىشوند خدا را با اخلاص مىخوانند». «١»
وَ ما أُمِرُوا إِلَّا لِيَعْبُدُوا اللَّهَ مُخْلِصينَ لَهُ الدِّينَ: «به آنها فرمان داده نشد، مگر اين كه خدا را با اخلاص پرستش كنند». «٢»
ولى مخلَص (بفتح لام) به مرحله عالى كه پس از مدتى جهاد با نفس، حاصل مىشود گفته شده است، همان مرحلهاى كه شيطان از نفوذ وسوسهاش در انسان مأيوس مىشود، و خداوند مراقبت مىكند آلودگى پيدا نكنند، يعنى مخلِص (خالصكننده) خداست و انسانِ پاك، مخلَص (خالص شده) است و در حقيقت بيمه الهى مىگردد، لذا مىفرمايد: قالَ فَبِعِزَّتِكَ لَا غْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعينَ* إِلَّا عِبادَكَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصينَ: «شيطان گفت: به عزتت سوگند كه همه آنها را گمراه