تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٣٧
قرآن مىگويد: إِنَّ عَلَيْنا لَلْهُدى!: «بر ما نشان دادن راه است». «١»
و نيز، مىگويد: إِنَّما أَنْتَ مُذَكِّرٌ* لَسْتَ عَلَيْهِمْ بِمُصَيْطِر: «تو فقط يادآورىكنندهاى، نه اجباركننده». «٢»
و در سوره «شمس» آيه ٨ مىفرمايد: فَأَلْهَمَها فُجُورَها وَ تَقْواها: «خداوند انسان را آفريد و راه فجور و تقوا را به او الهام كرد».
و نيز، در سوره «انسان» آيه ٣ مىخوانيم: إِنَّا هَدَيْناهُ السَّبيلَ إِمَّا شاكِراً وَ إِمَّا كَفُوراً: «ما راه را به انسان نشان داديم يا شكرگذارى مىكند و يا كفران»؟
بنابراين، آيات مورد بحث، از روشنترين آياتى است كه بر آزادى اراده انسان و نفى مكتب جبر تأكيد مىكند، و دليل بر آن است كه تصميم نهائى با خود انسان است.
***
٢- هدف آفرينش
درباره «هدف آفرينش» در آيات قرآن بيانات مختلفى آمده است، كه در حقيقت هر كدام به يكى از ابعاد اين هدف اشاره مىكند، از جمله: وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ: «من جن و انس را نيافريدم مگر اين كه مرا پرستش كنند». «٣» يعنى در مكتب بندگى و عبادت «تكامل» يابند، و به عالىترين مقام انسانيت در اين مكتب برسند.
در جاى ديگر، مىخوانيم: الَّذي خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَياةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا: «آن خدائى كه مرگ و زندگى را آفريد، تا شما را بيازمايد تا كدامين بهتر عمل مىكنيد» (يعنى آزمايشى آميخته با پرورش و در نتيجه تكامل). «٤»