تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٤٤
پستى در دهيد و حقوق مردم را ضايع كنيد، و به جاى شكر نعمت، كفران نمائيد.
ديگر اين كه: «من از آن مىترسم كه اصرار بر شرك، كفران نعمت و كمفروشى، عذاب روز فراگير، همه شما را فرو گيرد» «وَ إِنِّي أَخافُ عَلَيْكُمْ عَذابَ يَوْمٍ مُحيطٍ».
«مُحِيط» در اينجا صفت براى «يَوْم» است، يعنى يك روز «فراگير»، و البته فراگير بودن روز، به معنى فراگير بودن مجازات آن روز است، و اين مىتواند اشاره به عذاب آخرت، و همچنين مجازاتهاى فراگير دنيا باشد.
بنابراين، هم شما نياز به اين گونه كارها نداريد، و هم عذاب خدا در كمين شما است، پس بايد هر چه زودتر وضع خويش را اصلاح كنيد.
***
آيه بعد، مجدداً روى نظام اقتصادى آنها تأكيد مىكند، و اگر قبلًا «شعيب» قوم خود را از كمفروشى نهى كرده بود، در اينجا دعوت به پرداختن حقوق مردم كرده، مىگويد: «اى قوم! پيمانه و وزن را با قسط و عدل وفا كنيد» «وَ يا قَوْمِ أَوْفُوا الْمِكْيالَ وَ الْميزانَ بِالْقِسْطِ».
و اين اصل، يعنى اقامه قسط و عدل و دادن حق هر كس به او، بايد بر سراسر جامعه شما حكومت كند.
سپس، قدم از آن فراتر نهاده، مىگويد: «بر اشياء و اجناس مردم عيب مگذاريد، و چيزى از آنها را كم مكنيد» «وَ لاتَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْياءَهُمْ».
«بَخْس» (بر وزن نحس) در اصل به معنى كم كردن به عنوان ظلم و ستم است.
و اين كه، به زمينهائى كه بدون آبيارى زراعت مىشود «بَخْس» گفته مىشود، به همين علت است كه، آب آن كم است (تنها از باران استفاده مىكند) و يا آن كه محصول آن نسبت به زمينهاى آبى كمتر مىباشد.