بود»؟!
فَقالَ نَعَمْ: «در پاسخ گفت آرى».
امام فرمود: فَقَدْ شَهِدَنا (غم مخور) «او هم با ما در اين ميدان شركت داشته».
سپس، اضافه فرمود: وَ لَقَدْ شَهِدَنا فِي عَسْكَرِنا هذا أَقْوامٌ فِي أَصْلابِ الرِّجالِ وَ أَرْحامِ النِّساءِ سَيَرْعَفُ بِهِمُ الزَّمانُ وَ يَقْوى‌ بِهِمُ الإِيمانُ: «از اين بالاتر به تو بگويم: امروز گروه‌هائى در لشگر ما شركت كردند كه هنوز در صلب پدران و رحم مادرانند (و به دنيا گام ننهاده‌اند!) اما به زودى گذشت زمان آنها را به دنيا خواهد فرستاد و قدرت ايمان با نيروى آنها افزايش مى‌يابد». «١»
بدون شك، آنها كه در برنامه‌اى شركت دارند و تمام مشكلات و زحمات آن را تحمل مى‌كنند، داراى امتياز خاصى هستند، اما اين به آن معنى نيست كه سايرين مطلقاً در آن شركت نداشته باشند، بلكه چه در آن زمان و چه در قرون و اعصار آينده، تمام كسانى كه از نظر فكر و مكتب، پيوندى با آن برنامه دارند به نوعى در آن شريكند.
اين مسأله، كه شايد در هيچ يك از مكاتب جهان نظير و مانند نداشته باشد، بر اساس يك واقعيت مهم اجتماعى استوار است، و آن اين كه:
كسانى كه در طرز فكر با ديگرى شبيه‌اند، هر چند در برنامه معينى كه او انجام داده شركت نداشته باشند، اما به طور قطع وارد برنامه‌هاى مشابه آن در محيط و زمان خود خواهند شد؛ زيرا اعمال انسان هميشه، پرتوى از افكار او است، و ممكن نيست انسان به مكتبى پاى‌بند باشد، و در عمل او آشكار نشود.
اسلام، از گام اول، اصلاحات را در منطقه روح و جان انسان پياده مى‌كند، تا مرحله عمل خود به خود اصلاح گردد، طبق اين دستور كه در بالا خوانديم يك