٢- رهبران راستين و مطالبه پاداش
يك پيشواى واقعى، در صورتى مى‌تواند دور از هر گونه اتهام و در نهايت آزادى به راه خود ادامه دهد، و هر گونه انحراف و كجروى را در پيروانش اصلاح كند، كه وابستگى و نياز مادى به آنها نداشته باشد، و گرنه همان نياز، زنجيرى خواهد شد بر دست و پاى او، و قفل و بندى بر زبان و فكر او!
و منحرفان، از همين طريق براى تحت فشار قرار دادن او وارد مى‌شوند.
يا از طريق تهديد به قطع كمك‌هاى مادى.
و يا از طريق پيشنهاد كمك‌هاى بيشتر، و پيشوا و رهبرى هر قدر هم صاف و مخلص باشد، باز انسان است و ممكن است در اين مرحله گام او بلرزد.
به همين دليل، در آيات فوق و آيات ديگرى از قرآن مى‌خوانيم: پيامبران در آغاز دعوت صريحاً اعلام مى‌كردند، نياز مادى و انتظار پاداش از پيروانشان ندارند.
اين سرمشقى است براى همه رهبران، مخصوصاً رهبران روحانى و مذهبى، منتها چون بالاخره آنها كه تمام وقت در خدمت اسلام و مسلمين هستند، بايد به طرز صحيحى نيازهايشان تأمين بشود، تهيه صندوق كمك و بيت المال اسلامى براى رفع نيازمندى‌هاى اين گروه است، كه يكى از فلسفه‌هاى تشكيل بيت‌المال در اسلام همين مى‌باشد.
***
٣- گناه و ويرانى جامعه‌ها
باز، در آيات فوق مى‌بينيم قرآن پيوند روشنى ميان مسائل معنوى و مادى بر قرار مى‌سازد، و استغفار از گناه و باز گشت به سوى خدا را مايه آبادانى و خرمى و طراوت و سرسبزى و اضافه شدن نيروئى بر نيروها معرفى كرده.