دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٤٥٧ - ٧٧ قثم بن عباس

قُثَم به هنگام ضربت خوردن مولا ٧ در مسجد بود و ابن مُلجَم را به چنگ انداخت.

او به هنگام حاكميت معاويه، در فتح سمرقند، زندگى را بدرود گفت.[١]

٦٥٩٣. الاستيعاب: قُثَم بن عبّاس، كارگزار على بن ابى طالب ٧ در مكّه بود. هنگامى كه على ٧ به خلافت رسيد، خالد بن عاصى بن هشام بن مُغَيره مخزومى را از حكومت مكّه بركنار كرد و ابوقتاده انصارى را بر آن جا گمارد. سپس او را نيز بركنار كرد و قُثَم بن عبّاس را كارگزار مكّه كرد و او پيوسته كارگزار آن جا بود تا آن كه على ٧؛ كشته شد.

٦٥٩٤. المستدرك على الصحيحين به نقل از ابو اسحاق: از قُثَم بن عبّاس پرسيدم: چگونه از ميان شما، تنها على ٧ از پيامبر خدا ارث برد؟

گفت: چون او نخستين كس از ما بود كه به وى پيوست و از همه ما بيشتر با او بود.

٦٥٩٥. امام على ٧ در نامه‌اش به قُثَم بن عبّاس، كارگزارش در مكّه: امّا بعد؛ [مراسم‌] حجّ را براى مردم بر پا دار و ايام اللّه را به ياد آنان آر و بامداد و شامگاه، در حضور آنان بنشين و به مسائل شرعى پاسخ ده و نادان را بياموز و با دانا گفتگو كن و جز زبانت، پيك ديگرى و جز چهره‌ات، دربان ديگرى براى مردم نداشته باش و هيچ نيازمندى را از ديدار خود، محروم مدار كه اگر در آغاز از درگاه تو رانده شود و در پايان حاجتش برآورده شود، ستوده نمى‌شوى.

در مال خدا كه نزد تو گِرد آمده، بنگر و آن را به عيالواران و گرسنگانى كه نزد

[١] در أنساب الأشراف: ج ٤ ص ٨٦ و اسد الغابة: ج ٤ ص ٣٧٤ ش ٤٢٧٩ آمده است:« به شهادت رسيد».