شرح و تفسیر دعای ابوحمزه ثمالی - ایزدی، عباس - الصفحة ٨٤ - قرض به خدا

رو اقتضاى طبيعت و خوى او بخل ورزيدن است.در سوره حشر مى‌فرمايد:

وَ مَنْ يُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَأُولٰئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ [١]:«كسى كه از بخل نفسش محفوظ بماند همانا آنان رستگارانند.»نسبت دادن بخل به نفس،اشاره به طبيعى و فطرى بودن بخل است.همانطور كه نفس انسان،امّارۀ بالسّوء نيز هست و بسيار به بديها فرمان مى‌دهد و اين نيز به اقتضاى جسمانى بودن افعال نفس و تعلّقش به بدن است و همچنين نفس انسان حريص و بسيار ستمگر و جاهل است.

خداوند از قول حضرت يوسف عليه السّلام مى‌فرمايد: وَ مٰا أُبَرِّئُ نَفْسِي إِنَّ النَّفْسَ لَأَمّٰارَةٌ بِالسُّوءِ إِلاّٰ مٰا رَحِمَ رَبِّي [٢]:«من خودم را از عيب و تقصير تبرئه نمى‌كنم.زيرا نفس بسيار فرماندۀ به بدى است مگر آنكه پروردگارم به من رحم كند.»

اگر خداوند انسان را كمك نكند و رحمت خود را شامل حال او نسازد تحت تأثير نفس امّاره قرار مى‌گيرد و به انحراف و بديها كشيده مى‌شود.

باز قرآن در معرّفى حرص انسان مى‌فرمايد: إِنَّ الْإِنْسٰانَ خُلِقَ هَلُوعاً [٣]:«به درستى كه انسان بسيار حريص خلق شده است.»

و همچنين مى‌فرمايد: وَ كٰانَ الْإِنْسٰانُ قَتُوراً [٤]:«و هميشه انسان امساك‌كننده و بخيل بوده است.»و نيز مى‌فرمايد: إِنَّهُ كٰانَ ظَلُوماً جَهُولاً [٥]:«به درستى كه انسان بسيار ظالم و جاهل است.»

قرض به خدا

جهت ديگرى كه اين قسمت از دعا به آن مى‌پردازد،اينكه كلمه«يستقرضنى» اشاره دارد به آيه شريفۀ قرآن كه خداوند در آن مى‌فرمايد:

مَنْ ذَا الَّذِي يُقْرِضُ اللّٰهَ قَرْضاً حَسَناً فَيُضٰاعِفَهُ لَهُ أَضْعٰافاً كَثِيرَةً [٦]:«چه كسى است به

[١].حشر(٥٩)٩/.

[٢].يوسف(١٢)٥٣/.

[٣].معارج(٧٠)٢٠/.

[٤].اسراء(١٧)١٠٢/.

[٥].احزاب(٣٣)٧٢/.

[٦].بقره(٢)٢٤٥/.