شرح و تفسیر دعای ابوحمزه ثمالی - ایزدی، عباس - الصفحة ٢١٦ - سبقت رحمت بر غضب

دو نكته آموزنده

در اين فراز از دعا دو نكتۀ آموزنده است [١]-خداوند اهل انتقام و كينه‌توزى نيست كه بخواهد از بندگان گنهكار و نافرمان،انتقام بگيرد و تشفّى خاطر پيدا كند و به اصلاح با مجازات بندگان،دلش خنك شود بلكه كرم و بزرگوارى پروردگار بالاتر از اين است كه افراد مقصّر را سريع به كيفر برساند و تا ممكن است،با گشودن در رحمت و توبه مى‌خواهد بدكاران اصلاح شوند.[٢]-نه تنها خداوند داراى عفو و آمرزش است إِنَّ اللّٰهَ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ ١:«به درستى خداوند بخشنده و مهربان است»بلكه بندگان را نيز سفارش به عفو و گذشت مى‌نمايد و به پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مى‌فرمايد: خُذِ الْعَفْوَ وَ أْمُرْ بِالْعُرْفِ وَ أَعْرِضْ عَنِ الْجٰاهِلِينَ ٢:«اى پيامبر!عفو و گذشت را پيشه خود كن و ديگران را به شايستگى فرمان ده و از نادانان رو بگردان.»

سبقت رحمت بر غضب

در دعاى جوشن كبير مى‌خوانيم:«يا من سبقت رحمته غضبه»:(اى خدايى كه رحمتش بر غضبش پيشى گرفته است.)البته رحمت خداوند بر غضبش سبقت ذاتى دارد و نه زمانى،بدين معنى كه منشأ و علت غضب خداوند در موارد غضب، همان رحمت اوست.رحمت است كه بعضى جاها منشأ عذاب مى‌شود و اقتضاى مجازات مى‌كند و بعضى جاها اقتضاى عفو و گذشت دارد.بنابراين عفو و عذاب پروردگار هر دو ناشى از رحمت اوست.رحمت خداوند بعضى اوقات به صورت زجر و تنبيه جلوه مى‌كند كه اين هم خودش از مظاهر رحمت و عموميت عدالت خداوند است. [٣]

[١].شورى٥/.

[٢].اعراف(٧)١٩٩/.

[٣].براى تحقيق درباره حقيقت رحمت و غضب پروردگار مراجعه شود به شرح دعاى افتتاح از مرحوم آيت اللّه ايزدى صفحه ٥٤ تا صفحه ٦٣.