شرح و تفسیر دعای ابوحمزه ثمالی - ایزدی، عباس - الصفحة ١٩٢ - راه كج و غير مستقيم

يكى از مراحل سير و سلوك،«عبوديت»است.در سوره يس مى‌فرمايد: وَ أَنِ اعْبُدُونِي هٰذٰا صِرٰاطٌ مُسْتَقِيمٌ [١]:«و اينكه مرا عبادت كنيد اين است راه راست.»

پس سالكان راه عبوديت كه در مرحلۀ اختيار از خواب طبيعت بيدار گشته و حق را مورد نظر خويش قرار داده‌اند،خواسته‌اند راه مستقيم را بپيمايند.

امام سجاد عليه السّلام در دعاى مكارم الاخلاق مى‌فرمايد:«و عبّدنى لك و لا تفسد عبادتى بالعجب،خدايا!مرا بندۀ خودت قرار ده و عبادتم را به خودپسندى و غرور فاسد مكن.»حضرت مقام بندگى را از خداوند خواستار مى‌شود و درخواست مى‌كنند عبادتشان با عجب و غرور كه آفت عبادت است،فاسد نشود.

راه كج و غير مستقيم

بنا بر آنچه در صراط مستقيم و راه راست گفته شد،راه كج و غير مستقيم براى انسان فرورفته در خواب غفلت و غير متوجّه به حق و دل‌خوش كرده به طبيعت است كه در حقيقت،پشت به خدا كرده بلكه روى خودش نيز به پشتش برگشته و معكوس شده است،چنانچه در سورۀ نساء خطاب به اهل كتاب مى‌فرمايد:اى كسانى كه خدا به شما كتاب داده،به آنچه نازل كرديم ايمان بياوريد مِنْ قَبْلِ أَنْ نَطْمِسَ وُجُوهاً فَنَرُدَّهٰا عَلىٰ أَدْبٰارِهٰا [٢]:«پيش از آنكه صورتهايى را محو كنيم و سپس به پشت سر بازگردانيم».

اينان همان‌ها هستند كه خداوند در سورۀ كهف مى‌فرمايد: وَ لاٰ تُطِعْ مَنْ أَغْفَلْنٰا قَلْبَهُ عَنْ ذِكْرِنٰا وَ اتَّبَعَ هَوٰاهُ وَ كٰانَ أَمْرُهُ فُرُطاً [٣]:«خداوند به پيامبر گرامى خود دستور مى‌دهد با كسانى باش كه پروردگار خود را صبح و شام مى‌خوانند و تنها ذات او را مى‌طلبند و چشم‌هاى خود را از آنها برمگير و از آنكه قلبش را از ياد خود غافل

[١].يس(٣٦)٦١/.

[٢].نساء(٤)٤٧/.

[٣].كهف(١٨)٢٨/.