شرح و تفسیر دعای ابوحمزه ثمالی - ایزدی، عباس - الصفحة ٢٨٢ - هدايت تكوينى و تشريعى

گزيند.رحمت خود را به هركه بخواهيم مى‌رسانيم و اجر نيكوكاران را ضايع نمى‌كنيم.

آِیه شريفه اشاره دارد به شمول رحمت و عنايت خاصه پروردگار نسبت به حضرت يوسف عليه السّلام كه از نيكوكاران بود.

دعاى ابو حمزه:

«و تهدى بكرامتك من تحبّ،

مولاى من!با كرامتت هركه را بخواهى هدايت مى‌كنى.»

كرامت و هدايت

كرم در لغت به معنى سخاوت،شرافت و نفاست و عزّت آمده است.مفردات راغب مى‌گويد:«كرم اگر وصف خداوند واقع شود منظور از آن احسان و نعمت آشكار است و اگر وصف انسان باشد در اخلاق و افعال پسنديدۀ او به كار مى‌رود كه از وى ظاهر مى‌شود و كسى را كريم مى‌گويند كه اخلاق و افعال پسنديده‌اش بروز و ظهور داشته باشد.» [١]

بعيد نيست در اين جملۀ حضرت،كرامت به معنى سخاوت و يا عزّت باشد كه خداوند با سخاوتش هركه را قابل بداند هدايت مى‌كند و عزّت و بزرگوارى و سخاوت خداوند اقتضا مى‌كند هركه را شايسته يافت هدايت ويژه كند.«هدى و هدايت»به معنى راهنمايى و ارشاد است و دلالت بر شىء است از روى لطف و خيرخواهى.راغب مى‌گويد:«هدايت،دلالت و راهنمايى از روى لطف است.» [٢]

هدايت تكوينى و تشريعى

طبيعى است كه هدايت تقسيم مى‌شود به تكوينى(عامّه)و تشريعى(خاصه).

١-هدايت تكوينى و عمومى مربوط به اصل وجود اشيا است و آن است كه

[١].مفردات راغب/ماده كرم.

[٢].همان مدرك مادّۀ هدى.