شرح و تفسیر دعای ابوحمزه ثمالی - ایزدی، عباس - الصفحة ٢٥٩ - ٤-توبه و استغفار

٤-توبه و استغفار

زيد شحّام مى‌گويد:امام صادق عليه السّلام فرمود:«رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در هر روز هفتاد مرتبه طلب توبه از خدا مى‌كرد.عرض كردم:آيا اين جمله را مى‌فرمود:«استغفر اللّه ربّى و اتوب اليه»:(طلب آمرزش از خدا مى‌كنم و به سوى او توبه و بازگشت مى‌نمايم.)فرمود:نه؛بلكه مى‌فرمود:«اتوب اليه»:(بازگشت به سوى خدا مى‌كنم.) [١]عرض كردم:رسول خدا به سوى خدا بازگشت مى‌كرد و ديگر از اين خط مستقيم به انحراف بازنمى‌گشت ولى ما توبه مى‌كنيم و سپس توبه‌شكنى مى‌نمائيم؟فرمود:«اللّه المستعان»،خداوند در مقام كمك و يارى است. [٢]يعنى خداوند كمك مى‌كند و توفيق توبه مى‌دهد و نبايد نااميد بود.

نكته جالبى كه در اين حديث به چشم مى‌خورد اين است كه طلب آمرزش و گذشت از گناه كافى نيست و بعد از آن بايد رفتن به سوى خدا باشد كه به كلمۀ «اتوب اليه،به سوى خدا بازمى‌گردم»تعبير مى‌شود و مى‌گوئيم خدايا!فاصله و انقطاعى را كه با گناه حاصل شده از بين مى‌بريم و به سوى تو بازمى‌گرديم.

البتّه بايد توجه داشت پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم استغفارشان از ذنب و معصيت نبود و فردى صالح و نيكوكار بودند و استغفار و توبه‌شان براى ترك اولى و يا از باب«حسنات الابرار سيئات المقربين»بود.

محمد بن مسلم از امام صادق عليه السّلام نقل مى‌كند:حضرت پيوسته مى‌فرمود:«من احبّ عباد اللّه الى اللّه المحسن التّواب»:(از محبوبترين بندگان نزد خدا شخص نيكوكارى است كه بسيار توبه مى‌كند.)

[١].شايد اشاره باشد به اينكه حضرت فقط توبه نمى‌كرد بلكه بازگشت به خدا نيز داشت.

[٢].وسائل الشيعه،ج ٣٦٧،ص ١١،ح ١،باب الاستغفار و التوبه(٩).