شرح و تفسیر دعای ابوحمزه ثمالی - ایزدی، عباس - الصفحة ٢٣٩ - عوامل قساوت قلب

سفيدى دل را فراگيرد و اين سفيدى بر سياهى افزايش مى‌يابد تا آنجا كه همه سفيدى دل را فراگيرد و چون اين سفيدى از سياهى گناهان پوشيده شود،ديگر صاحب آن دل سياه،هرگز به خوبى و صلاح برنگردد. [١]و اين فرمودۀ خداوند است كه فرمود: كَلاّٰ بَلْ رٰانَ عَلىٰ قُلُوبِهِمْ مٰا كٰانُوا يَكْسِبُونَ

[٢]-آرزوهاى طولانى

آرزوهاى دور و دراز و خواهشهاى دنيوى و خواسته‌هاى نفسانى،عامل ديگرى براى قساوت قلب است.امير المومنين عليه السّلام فرمودند:«فامّا اتّباع الهوى فيصدّ عن الحقّ و امّا طول العمل فينسى الآخرة»:(و امّا پيروى از هوا و هوس انسان را از حق بازمى‌دارد و آرزوى طولانى آخرت را از ياد انسان مى‌برد.) ٢

آرزوهاى طولانى كه معمولا انسان به آن نمى‌رسد به گونه‌اى انسان را به خود مشغول مى‌كند كه وقت و امكانات خود را صرف رسيدن به آن مى‌كند كه نمونه‌اى از قساوت قلب است.البته اميد و آرزوى مثبت براى هر انسانى لازم و سازنده است و باعث حركت و تلاش است،از نبى اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم روايت شده است كه فرمود:«الامل رحمة لامتّى و لو لا الامل ما رزقت والدة ولدها و لا غرس غارس شجرا» [٣]:(آرزو براى امت من رحمت است و اگر آرزو نمى‌بود،هيچ مادرى فرزند خود را شير نمى‌داد و هيچ باغدارى درختى را نمى‌كاشت.)

٣-پرخورى

پرخورى و زياده‌روى درخوردن و آشاميدن سنگ‌دلى و قساوت قلب مى‌آورد.

مرحوم سيد حر عاملى ٢٢ حديث در وسائل الشيعه و مرحوم حاجى نورى ٣٧ حديث در مستدرك الوسائل در باب آداب سفره كه مربوط است به خوردن و

[١].اصول كافى،ج ٢،باب الذّنوب،حديث ٢٠.

[٢].نهج البلاغه فيض الاسلام،خطبه ٤٢.

[٣].سفينة البحار،ج ١،ص ٣٠.