شرح و تفسیر دعای ابوحمزه ثمالی - ایزدی، عباس - الصفحة ٢٣٨ - عوامل قساوت قلب

پروردگارا!بدبختى ما بر ما غالب شد و ما قوم گمراهى بوديم.»

امام على عليه السّلام درباره قساوت قلوب به اصبغ ابن نباته فرمود:«ما جفّت الدّموع الاّ لقسوة القلوب و ما قست القلوب الاّ بكثرة الذّنوب» [١]:(چشم‌ها از گريه خشك نشد و قلبها سخت و قسى نشد مگر بواسطه زيادى گناهان.)

امام هفتم عليه السّلام از پدرشان امام صادق عليه السّلام روايت مى‌كند خداوند عز و جل به موسى عليه السّلام وحى فرمود:«يا موسى!لا تفرح بكثره المال و لا تدع ذكرى على كل حال فاّن كثره المال تنسى الذّنوب و انّ ترك ذكرى ينسى القلوب» [٢]:(اى موسى!به فراوانى ثروت شادمان مباش و ياد مرا در هيچ حال رها نكن.زيرا كه زيادى مال گناهان را به فراموشى مى‌اندازد و ترك ياد من قلبها را سخت مى‌سازد.)

قساوت قلب منشأ گناهان بسيار مى‌شود و سبب بى‌باكى و بى‌اعتنائى به گرفتاريهاى مواقف قيامت مى‌گردد.

عوامل قساوت قلب

١-گناه

گناه به تدريج به تيرگى و زنگار دل مى‌افزايد و نقطۀ سفيد دل را سياه مى‌كند.

امام باقر عليه السّلام در تفسير آِیه كريمۀ كَلاّٰ بَلْ رٰانَ عَلىٰ قُلُوبِهِمْ مٰا كٰانُوا يَكْسِبُونَ [٣]:«اين چنين نيست كه آنها مى‌پندارند كه آيات ما افسانه باشد،بلكه اعمالشان چون زنگارى بر دلهايشان نشسته است.»فرمود:هيچ بنده‌اى نيست مگر آنكه در دلش نقطه سفيدى است و هرگاه گناهى كند در قلب او نقطه سياهى پديدار شود كه اگر توبه كند آن سياهى برود و اگر دنبال گناه رود سياهى افزايش مى‌يابد تا آنجا كه همه

[١].علل الشّرايع،باب ٧٤،ص ٨١.

[٢].علل الشرايع،باب ٧٤ ص ٨١.

[٣].مطففين(٨٣)١٣/ و ١٤.