شرح و تفسیر دعای ابوحمزه ثمالی - ایزدی، عباس - الصفحة ٢٤١ - عوامل قساوت قلب

و انسان را از نماز كسل مى‌كند و بدن را خراب مى‌نمايد.)

توجه به اين نكته لازم است كه اين پرخوريها كه باعث سختى و سفتى دل مى‌شود،مربوط به غذاهاى حلال است،اما اگر غذا حرام باشد،مسّلم است كه حتى يك لقمه از آن هم،سبب قساوت مى‌شود و انسان را به تيره‌بختى مى‌كشاند.

٤-پرگوئى از سخن حرام

چهارمين عامل قساوت قلب،پرگوئى در سخن حرام است؛مثل دروغ،غيبت، تهمت،آبروريزى،سخن‌چينى،كشف سرّ مؤمن و حرفهاى بى‌فايده و باطل، اشتغال به لهو و لعب،شهادت ناحق،افتراء بر خدا و رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم.

امام صادق عليه السّلام فرمود:عيسى عليه السّلام مى‌فرمود:«زياد سخن نگوئيد در غير ذكر خداوند.به راستى آنان كه پرگوئى مى‌كنند در غير ذكر خدا،دلهايشان داراى قساوت است لكن خودشان نمى‌دانند.» [١]

ديگر عوامل قساوت قلب:

پرخوابى،ثروت زياد،غفلت،راحت‌طلبى،پرگوئى در سخن حرام،غذاى حرام و زياده‌روى در غذاى حلال.

سعدى در مورد غفلت مى‌گويد:

چو دوران عمر از چهل درگذشت مزن دست و پا كابت از سر گذشت

چو شيبت [٢]درآمد بروى شباب شبت روز شد ديده بركن ز خواب

دريغا كه فصل جوانى گذشت به لهو و لعب زندگانى گذشت

دريغا كه مشغول باطل شديم ز حق دور مانديم و عاطل شديم

چه خوش گفت با كودك آموزگار كه كارى نكردى و شد روزگار

[١].همان،حديث ١٧.

[٢].شيب،يعنى پيري