شرح و تفسیر دعای ابوحمزه ثمالی - ایزدی، عباس - الصفحة ٤٣ - معناى ادب

بسم اللّه الرحمن الرحيم الحمد للّه ربّ العالمين و صلّى اللّه على محمّد و آله الطاهرين و اللعن الدائم على أعدائهم أجمعين

بخش اول:

ادب و مكر

امام سجاد عليه السّلام در آغاز دعاى سحر ماه رمضان،معروف به ابو حمزه،مى‌فرمايند:

«الهى لا تؤّدبني بعقوبتك و لا تمكر بي في حيلتك،

خدايا!مرا به عقوبتها و مجازاتهاى خودت ادب مكن و به مكر و حيله‌ات غافلگيرم مساز»

معناى ادب

ادب نمودن به معناى تربيت كردن است كه گاهى اين تربيت با آرامى و نرمى است و گاهى در اثر عصيان و نافرمانى شخص،به خشونت مى‌گرايد.

اين جمله كه امام مى‌فرمايد:«خداوندا!مرا به عقوبتها و مجازاتهايت ادب مكن»،اشاره به اين مطلب است كه ممكن است خداوند،بنده‌اى را در اثر گناهانش با كيفر و مجازات،تأديب نمايد.و اين نوع تأديب در زندگى روزمرۀ ما نيز به وضوح ديده مى‌شود،مثلا گاهى يك معلم براى تربيت كردن شاگردش از روشهاى ساده معمولى مانند صحبت كردن،پند دادن و نصيحت نمودن،استفاده مى‌كند و گاهى در اثر عصيان و نافرمانى شاگرد،به ناچار متوسل به روشهاى سخت و خشن، مى‌شود مانند توبيخ لفظى يا تنبيه بدنى و غيره.