شرح و تفسیر دعای ابوحمزه ثمالی - ایزدی، عباس - الصفحة ٢٩٨ - چه كنيم دائم الذكر باشيم؟

آسمانها و زمين و رفت و آمد شب و روز،نشانه‌هايى است براى خردمندان آنان كه خدا را در حال ايستاده و نشسته و آن‌گاه كه به پهلو خوابيده‌اند،ياد مى‌كنند...

خردمندان هيچ‌گاه خدا را فراموش نمى‌كنند و در تمام مراحل زندگى و تمام حالات شب و روز به فكر خدا هستند و نه تنها در حال عبادات رسمى و هنگام نماز،خدا را ياد مى‌كنند،بلكه هميشه حالت ذكر و توجه دارند فَإِذٰا قَضَيْتُمُ الصَّلاٰةَ فَاذْكُرُوا اللّٰهَ قِيٰاماً وَ قُعُوداً وَ عَلىٰ جُنُوبِكُمْ [١]:«وقتى از نماز فارغ شديد خدا را در حال ايستاده و نشسته و هنگام خواب،ياد كنيد.»

حضرت على عليه السّلام در مناجات شعبانيه عرض مى‌كند:«و أسئلك أن تصلّى على محمّد و آل محمّد و أن تجعلنى ممّن يديم ذكرك» [٢]:(خدايا از تو درخواست مى‌كنم بر محمد و آل او درود فرستى و مرا از آنان قرار دهى كه دائم به ياد تواند.)

چه كنيم دائم الذكر باشيم؟

مراقبت دائمى و حضور و توجه قلب وقتى حاصل مى‌شود كه انسان دل خود را از تمامى مشاغل و افكار و انديشه‌هاى غير خدايى خالى كند و اقبال و ادبار دنيا برايش يكسان باشد و چيزى جز حبّ حق تعالى او را سيراب نكند.خداوند متعال در حديث معراج به پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرمود:«و دم على ذكرى،فقال:يا ربّ و كيف أدوم ذكرك؟فقال:بالخلوة عن النّاس و بغضّك الحلو و الحامض و فراغ بطنك و بيتك من الدّنيا» [٣]

مرحوم محمد باقر مجلسى از كتاب ارشاد القلوب ديلمى از امير المؤمنين روايت مى‌كند:خداوند سبحان در شب معراج به پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرمود:«اى پيامبر!بر ذكر من مداومت داشته باش.»پيامبر عرض كرد:«اى پروردگار من!چگونه بر ذكر تو مداومت داشته باشم؟»فرمود:«با خلوت و دورى گزيدن از مردم و چشم‌پوشى از

[١].نساء(٤)١٠٣/.

[٢].مفاتيح الجنان،اعمال مشتركۀ ماه شعبان.

[٣].بحار الانوار،ج ٧٤،ص ٢٢.