شرح و تفسیر دعای ابوحمزه ثمالی - ایزدی، عباس - الصفحة ١٦٢ - قلب سليم،سرانجام نيك

سرانجام نيك از نظر قرآن

قرآن در آيات متعددى فقط مؤمنين را اهل فلاح و فوز قلمداد كرده است، چنانچه در سوره حشر مى‌فرمايد:

أَصْحٰابُ الْجَنَّةِ هُمُ الْفٰائِزُونَ [١]:«تنها بهشتيان رستگارانند.»

فلاح و فوز كه هر دو به معناى پيروزى و به دست آوردن بغيه و خواست انسان است و در دنيا به اين معنى است كه انسان،آزاد و سربلند و عزيز و بى‌نياز زندگى كند و در آخرت،چنانچه آيه مزبور گواهى مى‌دهد در بهشت در ميان نعمتهاى جاويدان،در كنار دوستان شايسته و پاك،زير سايه رحمت خداوندى،در كمال سربلندى به سر ببرد است.بنابراين،خاتمۀ خير انسان كه همان كمال انسانى است، به اين است كه بيان شد،برعكس،سوء خاتمه به سقوط در دركات جهنم و عالم هوان و خوارى است.ممكن است خاتمۀ خير انسان را به بيان ديگرى كه از آيات قرآن به دست مى‌آيد،بيان كرد:

قلب سليم،سرانجام نيك

قرآن در سورۀ شعرا از قول حضرت ابراهيم عليه السّلام،روز قيامت را چنين معرفى كند:

يَوْمَ لاٰ يَنْفَعُ مٰالٌ وَ لاٰ بَنُونَ، إِلاّٰ مَنْ أَتَى اللّٰهَ بِقَلْبٍ سَلِيمٍ [٢]:«روزى كه دارايى و فرزندان سودى نبخشند مگر كسى كه با قلب و دل سالم به پيشگاه خداوند آيد.»

ممكن است ارباب معرفت از اين دو آيه استفاده كنند كه خاتمۀ خير براى انسان به اين است كه فطرت اوليه انسان در رهگذر طبيعت،آلودگى علاقه به جهان طبيعت را به خود نگرفته باشد.چنانچه مرحوم طبرسى قدّس سرّه در مجمع البيان،درباره قلب سليم مى‌فرمايد:«هو القلب الّذى سلم من حبّ الدّنيا،قلب سالم آن است كه از

[١].حشر(٥٩)٢٠/.

[٢].شعراء(٢٦)٨٨/ و ٨٩.