شرح و تفسیر دعای ابوحمزه ثمالی - ایزدی، عباس - الصفحة ٤٦٧ - درخواست در حال ضرورت

در زندگى نبايد از ديگران درخواست داشته باشد و روزى را نيز فقط از خداوند طلب كند و ضمن كار و تلاش از خدا رزق و روزى بخواهد و دست نياز پيش ديگران دراز نكند.

خداوند خواسته است بنده هميشه سرافراز و سربلند باشد و عزّت نفس داشته باشد و خود را ذليل و خوار نسازد و آن‌طور كه از بعضى روايات برمى‌آيد امام صادق مى‌فرمايد:خداوند اختيار اذلال نفس را به بنده نداده است و خواسته است هميشه عزيز باشد.«إنّ اللّه تبارك و تعالى فوّض إلى المؤمن كلّ شىء إلا إذلال نفسه» [١]:

(خداوند هر چيزى را به مؤمن واگذار كرده مگر ذليل ساختن خود را.)

درخواست در حال ضرورت

امام صادق عليه السّلام مى‌فرمايد:«درخواست فقط در سه مورد شايسته است:١-جايى كه پاى خون در ميان باشد براى پرداخت ديه و يا حفظ جان

[٢]-بدهكارى سنگين

٣-نياز شديد كه انسان را زمين‌گير كرده است.» ٢

بعد از اينكه ثابت شد در درجه اول درخواست از ديگران چيز خوبى نيست و بايد اكتفا شود به حد ضرورت،حالا اين بحث مطرح مى‌شود كه رد درخواست كننده امر مطلوبى نيست و حتى الامكان بايد به او كمك شود و يا با سخنى شايسته جواب داده شود.خداوند در قرآن كريم در مورد برخورد با مستمندان مى‌فرمايد:

وَ إِمّٰا تُعْرِضَنَّ عَنْهُمُ ابْتِغٰاءَ رَحْمَةٍ مِنْ رَبِّكَ تَرْجُوهٰا فَقُلْ لَهُمْ قَوْلاً مَيْسُوراً :«هرگاه از آنان (مستمندان)رو برتافتى و انتظار رحمت و وسعت پروردگارت را داشتى،با گفتار نرم و آميخته با محبّت و احترام،با آنان سخن بگو.»

[١].مشكوة الانوار،ص ٢٤٥ و ميزان الحكمة،ج ٣،حديث ٦٥١٢.

[٢].بحار الانوار،ج ٩٢،ص ١٥٢.