شرح و تفسیر دعای ابوحمزه ثمالی - ایزدی، عباس - الصفحة ٥٤ - خير و شر و عقيده ثنوّيه

خير و شر و عقيده ثنوّيه

اما راجع به خير و اينكه خير و خوبى فقط از ناحيه ذات بارى تعالى است بايد گفت برحسب گفتۀ اهل تحقيق از فلاسفه يا غير آنها،مفهوم«خير»كه معمولا مى‌گويند«ضد شرّ»است،مفهومى است بديهى و واضح و نيازى به فكر و تامل در بدست آوردن اين مفهوم نيست؛و تنها اگر اشكالى باشد در اين است كه در عالم خارج از ذهن يعنى عالم واقعيت و هستى روى چه امورى مى‌توان انگشت گذاشت و آنها را به عنوان مصداق خير شناخت و نام برد؟

در رابطه با اين مطلب«ثنويّه»اشتباه بزرگى مرتكب شده‌اند كه براى عالم هستى دو مبدأ و دو اصل قائل شده‌اند يكى به نام يزدان كه خالق خيرات است و ديگرى اهريمن كه خالق شرور است و چنين پنداشته‌اند كه خيرات يك صنف از موجودات‌اند مثل خورشيد و آب و نور و صنف شرور هم صنف ديگرى از موجودات‌اند،مانند درندگان و گزندگان و....

درهرصورت،اينجا است كه محقّقان از فلاسفه مى‌فرمايند:از آنجائى كه خاصيت خير اين است كه همواره خواستنى و دوست‌داشتنى است،لذا همه‌كس و همه چيز چه از روى شعور و علم و چه به طور طبيعى و فطرى،خواهان آن هستند همچنان كه راغب در مفردات مى‌گويد:

«الخير ما يرغب فيه الكّل كالعقل مثلا و الفضل و العدل و الشّي النّافع» [١]:(خير چيزى است كه همه در او رغبت دارند مثل عدالت،عقل،فضل و هر چيز با فايده و سودمند را خير مى‌گويند.)

با در نظر گرفتن اينكه هر موجودى وجود و هستى و كمالات خود را خواهان است و از نيستى و نبود كمال خود،گريزان است پس مصداق خير در عالم هستى،

[١].مفردات راغب،كلمه خير.