شرح و تفسیر دعای ابوحمزه ثمالی - ایزدی، عباس - الصفحة ٦٣ - احاطه علم و قدرت خداوند

وَ لَوْ أَرٰادُوا الْخُرُوجَ لَأَعَدُّوا لَهُ عُدَّةً وَ لٰكِنْ كَرِهَ اللّٰهُ انْبِعٰاثَهُمْ فَثَبَّطَهُمْ وَ قِيلَ اقْعُدُوا مَعَ الْقٰاعِدِينَ لَوْ خَرَجُوا فِيكُمْ مٰا زٰادُوكُمْ إِلاّٰ خَبٰالاً... [١]:«اگر(منافقان)قصد بيرون آمدن(براى جنگ را)داشتند،خود را آماده مى‌كردند و سازوبرگ رفتن را فراهم مى‌نمودند.

ولى خداوند برانگيخته شدن و حركت آنها را ناپسند و مكروه داشت(بكراهت تكوينى [٢](و آنها را از رفتن به جنگ بازداشت و از طرف خداوند به آنها گفته شد:(به گفتۀ تكوينى و مشيّت پروردگار)كه شما نيز با كسانى باشيد كه طبيعتا بايد(در خانه) بنشينند و به جنگ نروند(مثل پيرمردها و پيرزنها و بچه‌ها و ديوانگان)زيرا اينگونه اشخاص منافق اگر فرضا هم بيرون بيايند غير از اينكه فساد و دودستگى و اختلال بين شما و صفوف مسلمين ايجاد كنند،كار ديگرى انجام نمى‌دهند.»

چنانچه ملاحظه مى‌شود اگر گروه‌هاى منافق از لحاظ فكرى،سالم مى‌بودند و باعث خيانت نمى‌شدند،مثل مردم ديگر مأمور بودند در جنگ شركت كنند ولى تعلل ورزيده و در نتيجه خباثت باطنى خود را به فعليت رسانده و مستحق عقوبت الهى شدند.اما نقص و اشكالى در كار خدا نتوانستند ايجاد كنند بلكه خداوند با اطلاع از روحيه خيانت و فساد در آنها از رفتنشان كراهت داشت و با نرفتن آنها لشكريان اسلام از نفوذ عناصر فساد و اخلال‌گر،خالص ماند.

اكنون به اصل مطلب بپردازيم:

احاطه علم و قدرت خداوند

همچنان كه در بحثهاى عقلى و اعتقادى،احاطۀ علم و قدرت خداوند به همه چيز در همه وقت(گرچه تعبير به همه وقت خالى از مسامحه نيست)از ازل ثابت است،از نظر آيات و قرآن كريم و فرمايشات پيشوايان دين نيز اين مطلب به ثبوت

[١].توبه(٩)٤٦/ و ٤٧.

[٢].خداوند اراده نداشت منافقان به جنگ بروند و اراده فرمود در خانه‌هاى خود بمانند.