شرح و تفسیر دعای ابوحمزه ثمالی - ایزدی، عباس - الصفحة ٣٥٣ - علم خداوند به جزئيات

درخواست مى‌كنند و او هر روز در شأن و كارى است.»

همه موجودات زمين و آسمان پيوسته نيازهاى خود را از او مى‌خواهند و لوازم زندگى و بقاى وجود خود را از او طلب مى‌كنند،چه به زبان قال و چه به زبان حال.

فعل«يسئله»به صورت فعل مضارع،دلالت بر استمرار و دوام و پيوستگى دارد.

بنابراين آيه مى‌فهماند تقاضا و طلب دائمى است و فيض و پاسخ پروردگار نيز به سائلان و نيازمندان دائمى و هميشگى است.

و«يوم»در آيه به معنى روز در مقابل شب نيست بلكه به معنى وقت و زمان است و همه ساعتها و لحظه‌ها را نيز شامل مى‌شود.مى‌فرمايد:خداوند هر لحظه در كارى است.يا فيض مى‌دهد يا هستى مى‌بخشد و يا نيازى را برطرف مى‌كند و لحظه‌اى كارش را تعطيل نمى‌كند و درعين‌حال«لا يشغله شأن عن شأن» [١]:كارى او را از كار ديگر به خود مشغول نمى‌سازد و لحظه‌اى غافل نمى‌شود زيرا وجودش نامحدود و علمش حضورى است نه حصولى و دائما بر همه چيز اشراف و احاطه دارد.

علم خداوند به جزئيات

قرآن مى‌فرمايد: وَ مٰا تَكُونُ فِي شَأْنٍ وَ مٰا تَتْلُوا مِنْهُ مِنْ قُرْآنٍ وَ لاٰ تَعْمَلُونَ مِنْ عَمَلٍ إِلاّٰ كُنّٰا عَلَيْكُمْ شُهُوداً إِذْ تُفِيضُونَ فِيهِ وَ مٰا يَعْزُبُ عَنْ رَبِّكَ مِنْ مِثْقٰالِ ذَرَّةٍ فِي الْأَرْضِ وَ لاٰ فِي السَّمٰاءِ وَ لاٰ أَصْغَرَ مِنْ ذٰلِكَ وَ لاٰ أَكْبَرَ إِلاّٰ فِي كِتٰابٍ مُبِينٍ [٢]:«در هيچ حال و انديشه‌اى نيستيد،و هيچ قسمتى از قرآن را تلاوت نمى‌كنيد و هيچ عملى انجام نمى‌دهيد،مگر اينكه ما گواه بر شما هستيم،در آن هنگام كه وارد آن كار مى‌شويد و هيچ چيز در زمين و آسمان،از پروردگار تو مخفى نمى‌ماند،حتى به اندازۀ سنگينى ذره‌اى و نه كوچكتر و نه بزرگتر از آن،مگر اينكه در كتاب آشكار(و لوح محفوظ علم خداوند)ثبت است.»

[١].نهج البلاغه فيض الاسلام،خ ١٧٧.

[٢].يونس(١٠)٦١/.