شرح و تفسیر دعای ابوحمزه ثمالی - ایزدی، عباس - الصفحة ٤٠٤ - مظالم عباد و حقوق آنها

(قرض)مى‌فرمايد:

«إيّاكم و الدّين فإنّه همّ باللّيل و ذلّ بالنّهار» [١]:(از قرض خوددارى كنيد زيرا در شب باعث هم و غم و در روز باعث ذلّت و سرافكندگى است.)

انسان مديون هميشه در فكر بدهى‌هاى خود مى‌باشد و آسايش ندارد و در مقابل طلبكاران خود،احساس كوچكى و حقارت مى‌كند.

ابو سعيد خدرى مى‌گويد:شنيدم رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مى‌فرمود:«أعوذ بالله من الكفر و الدّين قيل يا رسول اللّه!أ يعدل الدّين بالكفر؟!فقال:نعم» [٢]:(پناه مى‌برم به خدا از كفر و قرض.گفته شد:اى رسول خدا!آيا قرض معادل و برابر كفر است؟فرمودند:بله.)

امام صادق عليه السّلام فرمودند:«خفّفوا الدّين فإنّ فى خفّة الدّين زيادة العمر» [٣]:(قرض خود را سبك قرار دهيد،زيرا در سبك بودن قرض زيادى عمر است.)

مظالم عباد و حقوق آنها

«ظلامات»جمع ظلامه است و اسم چيزى است كه از كسى از روى ظلم گرفته مى‌شود مثل ظليمة.عنوانى كه در فقه به عنوان حق الناس آمده است«مظالم»است جمع«مظلمة»كه المنجد مى‌نويسد به معنى ظلمى است كه متحمل شدى و يا چيزى كه از روى ظلم از تو گرفته شد.

«معمولا خواسته يا ناخواسته ممكن است انسان در زندگى حقوقى از ديگران به عهده‌اش باشد مثلا مالى از ديگران در بين اموال انسان باقى بماند و صاحب آن يا محل و مكان او به هيچ وجه معلوم نباشد به گونه‌اى كه رساندن مال به صاحبش براى او ميسّر نيست و از پيدا كردن او مأيوس است كه بايد آن را از طرف صاحبش با اجازه حاكم شرع صدقه بدهد،همچنين اگر انسان در معاملات

[١].بحار الانوار،چاپ بيروت،ج ١٠٠،ص ١٤١،حديث ٤.

[٢].همان،حديث ٢.

[٣].بحار الانوار،ج ١٠٠،ص ٤٥،حديث ٢١.