شرح و تفسیر دعای ابوحمزه ثمالی - ایزدی، عباس - الصفحة ١٢٣ - طبع بشريت و اقتضاى بديها

عيان نشد كه چرا آمدم كجا رفتم

دريغ و درد كه غافل زكار خويشتنم

چگونه طوف كنم در فضاى عالم قدس

كه در سراچه تركيب،تخته‌بند تنم دعاى ابو حمزه:

«انت المحسن و نحن المسيئون فتجاوز يا ربّ عن قبيح ما عندنا بجميل ما عندك،

تنها توئى نيكو روش و اين فقط ماييم كه از ما بدى مى‌خيزد پس اى پروردگار!از بديهايى كه از سوى ما است به خوبى‌هائى كه از جانب تو است،درگذر.»

گويا هدف اصلى از اين چند درخواست اين است كه خداوند طبق رفتار و برخوردهاى خودش،كه همه براساس احسان و نيكى است،با خلايق رفتار كند و از بدى‌هائى كه از انسانها به اقتضاى طبع بشريت سر مى‌زند،درگذرد.

طبع بشريت و اقتضاى بديها

اين نكته گوشزد شد كه طبع بشريت اقتضاى بديهائى دارد و اين مطلبى است كه از بعضى آيات قرآنى-كه طبيعت بشر را معرفى مى‌كند-به دست مى‌آيد چنانچه در سوره احزاب مى‌فرمايد:

إِنَّ الْإِنْسٰانَ خُلِقَ هَلُوعاً إِذٰا مَسَّهُ الشَّرُّ جَزُوعاً وَ إِذٰا مَسَّهُ الْخَيْرُ مَنُوعاً [١]:«اين انسان سخت حريص و بى‌صبر است و وقتى شرّى به او مى‌رسد بى‌تاب است و وقتى

[١].معارج(٧٠)١٩/ الى ٢١.