شرح و تفسیر دعای ابوحمزه ثمالی - ایزدی، عباس - الصفحة ٣٤٨ - اقسام عبادت

اى ز وجود تو وجود همه پرتوى از بود تو بود همه

نيست كن و هست كن هست و نيست غير تو و صنع تو موجود نيست

اقسام عبادت

عبادت سه قسم است:

[١]-عبادت تكوينى كه از لحاظ اصل وجود همه موجودات مملوك پروردگارند و خواهى‌نخواهى وجودشان وابسته به اوست.

٢-عبادت تشريعى(عبادت رسمى)كه عبارت است از انجام فروع دين و احكامى كه خداوند مقرر فرموده در اوقات سال در شبانه روز قربة الى اللّه انجام شوند مانند نماز،روزه،حج و...

٣-عبادت رفتارى،كه مربوط مى‌شود به روش و منش انسانها كه روش و رفتار خود را در زندگى،براساس اين ديدگاه تنظيم كنند و بدانند كه بنده و مخلوق خدايند و بايد رفتارشان مطابق با اقتضاى بندگى باشد.در نتيجه،بندگان واقعى خدا كسانى‌اند كه رفتار فردى و اجتماعى خود را براساس بندگى فطرى و تكوينى استوار مى‌كنند،همانطور كه قرآن كريم در پايان سوره فرقان به صفات و ويژگى‌هاى اين‌گونه افراد تحت عنوان«عباد الرحمن»اشاره مى‌كند.

امام سجاد عليه السّلام در اين رابطه به خداوند عرض مى‌كند:«يا غنىّ الأغنياءها نحن عبادك بين يديك و أنا أفقر الفقراء إليك فاجبر فاقتنا بوسعك» ١:(اى بى‌نيازترين بى‌نيازان! اينك ما بندگان توئيم در پيشگاه تو و من از همه محتاج‌تر پس به توانگرى خويش نياز ما را جبران كن.)

[١].صحيفه سجاديه،دعاى دهم.