شرح و تفسیر دعای ابوحمزه ثمالی - ایزدی، عباس - الصفحة ١٩٦ - توجه به حق تكوينى خداوند چه اقتضائى دارد؟

خداوند مى‌فرمايد: إِنْ كُلُّ مَنْ فِي السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضِ إِلاّٰ آتِي الرَّحْمٰنِ عَبْداً [١]:«هيچ موجودى در آسمانها و زمين نيست جز اينكه خدا را بندۀ فرمانبردار است.»هر موجودى تكوينا و از لحاظ وجودى در مسير بندگى در مقابل پروردگار است.

از بين انسانها«عارفين بالله»اساسا افتخارشان را در اين حقيقت مى‌بينند كه بنده خدا باشد.چنانچه از امير المؤمنين عليه السّلام نقل شده كه در مقام مناجات عرض مى‌كند:

«الهى كفى بى عزّا ان اكون لك عبدا و كفى بى فخرا أن تكون لي ربّا» [٢]:(پروردگارا!همين عزت براى من بس‌كه بنده تو باشم و افتخار و سرافرازى من تنها در اين است كه تو رب و پروردگار من هستى.)

در قرآن كريم مى‌خوانيم لَنْ يَسْتَنْكِفَ الْمَسِيحُ أَنْ يَكُونَ عَبْداً لِلّٰهِ وَ لاَ الْمَلاٰئِكَةُ الْمُقَرَّبُونَ [٣]:«نه عيسى مسيح و نه ملائكه مقرّبين هيچ كدام امتناع و خوددارى نداشتند كه بنده خدا باشند.»

از نظر اينگونه عارفان،تنها لطف و بهجت جهان هستى در اين است كه اثر و جلوه ذات حق است،و زبان حالشان به قول سعدى در غزليات خود اين است:

به جهان خُرّم از آنم كه جهان،خرم از اوست عاشقم بر همه عالم كه همه عالَم از اوست

به غنيمت شِمُر اى دوست دمِ عيسىِ صبح تا دلِ مرده مگر زنده كنى كاين دم از اوست

نه فلك راست مسلّم،نه مُلك را حاصل آنچه در سِرِّ سويداى بنى آدم از اوست

پادشاهى و گدايى بر ما يكسان است كه بر اين در، همه را پشتِ عبادت،خم از اوست [٤]

توجه به حق تكوينى خداوند چه اقتضائى دارد؟

توجه به اين حقيقت كه خداوند در هستى و وجود انسان نقش اساسى دارد، باعث مى‌شود معارف و حقايق از دل و باطن انسان طلوع كند و پى به مطالبى ببرد و

[١].مريم(١٩)٩٣/.

[٢].ميزان الحكمه،ج ٦،ص ٢٩٢.

[٣].نساء(٤)١٧٢/.

[٤].كليات سعدى،ص ٥٠١،انتشارات دنياى دانش.