شرح و تفسیر دعای ابوحمزه ثمالی - ایزدی، عباس - الصفحة ١١٧ - اذن تكوينى در قرآن

اذن تكوينى در قرآن

قرآن كريم فرموده وقوع بسيارى از حوادث يا تاثير خيلى از عوامل در آثار خودشان،به اذن خداوند است كه منظور اذن تكوينى به معنى مشيّت و اراده و يا رفع مانع است؛مثل اينكه مى‌فرمايد:

مٰا أَصٰابَ مِنْ مُصِيبَةٍ إِلاّٰ بِإِذْنِ اللّٰهِ [١]:«هر مصيبتى كه به شما رسد به اذن خدا است.»

و مى‌فرمايد: مٰا كٰانَ لِنَفْسٍ أَنْ تَمُوتَ إِلاّٰ بِإِذْنِ اللّٰهِ [٢]:«هيچ‌كس را توانايى مردن نيست مگر به اذن خدا.»

يا مى‌فرمايد: مٰا أَصٰابَكُمْ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعٰانِ فَبِإِذْنِ اللّٰهِ [٣]:«آنچه در روز برخورد دو گروه(مسلمان و مشركان در غزوۀ احد)به شما رسيد به اذن خدا بود.»

و در تأثير سحر ساحران مى‌فرمايد: وَ مٰا هُمْ بِضٰارِّينَ بِهِ مِنْ أَحَدٍ إِلاّٰ بِإِذْنِ اللّٰهِ [٤]:

«ساحران نمى‌توانستند با سحرشان به هيچ‌كس ضرر برسانند مگر به اذن خدا.»

و مى‌فرمايد: وَ الْبَلَدُ الطَّيِّبُ يَخْرُجُ نَبٰاتُهُ بِإِذْنِ رَبِّهِ [٥]:«سرزمين طيّب و پاك،گياهش به اذن پروردگارش مى‌رويد.»

درختى را كه براى«كلمه طيّبه»مثل مى‌زند،درباره آن مى‌فرمايد: تُؤْتِي أُكُلَهٰا كُلَّ حِينٍ بِإِذْنِ رَبِّهٰا [٦]:«آن درخت،ميوه خود را در هر زمان،به اذن پروردگارش مى‌دهد.»

البته واضح و روشن است اينگونه مواردى كه اذن خداوندى در آنها ذكر شده، منظور اذن تكوينى و خواست و مشيّت خداست و منظور از آن اذن تشريعى به معناى مباح قرار دادن شرعى نيست.همچنان كه در سوره حشر درباره اذن تشريعى و مباح و جايز بودن قطع درختهاى يهود بنى النّضير در جنگ مى‌فرمايد:

[١].تغابن(٦٤)١١/.

[٢].آل عمران(٣)١٤٥/.

[٣].آل عمران(٣)١٦٦/.

[٤].بقره(٢)١٠٢/.

[٥].اعراف(٧)٥٨/.

[٦].ابراهيم(١٤)٢٥/.