شرح و تفسیر دعای ابوحمزه ثمالی - ایزدی، عباس - الصفحة ٣٣٥ - اميد عفو و زيادى گناهان

مؤاخذه كنى تو را به عفوت مؤاخذه مى‌كنم و اگر مرا به گناهانم بازخواست كنى تو را به مغفرتت بازخواست مى‌كنم.)

امام چهارم عليه السّلام در اين قسمت از دعا عرض مى‌كند:خدايا به اميد به عفوت مرا عذاب مكن و هرچند گناهانم زياد است اما به گذشت تو دلبسته‌ام و ايمنى بخشم از ترس عقوبت گناه،تنها عفو تو است.عفوى كه صفت كرم خداست.«و اطلب العفو منك إذ العفو نعت لكرمك»:(گذشت را از تو درخواست مى‌كنم چرا كه عفو و گذشت صفت كرم توست.)

البته بايد توجه داشت كه رجاء صادق با عمل و اصلاح نفس همراه است.

خداوند در قرآن كريم مى‌فرمايد: إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ الَّذِينَ هٰاجَرُوا وَ جٰاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللّٰهِ أُولٰئِكَ يَرْجُونَ رَحْمَتَ اللّٰهِ [١]:«به راستى آنان كه ايمان آوردند و آنان كه هجرت كردند و در راه خدا جهاد نمودند،آنها اميد به رحمت پروردگار دارند.»

با استفاده از اين آِیه كريمه،ايمان،هجرت،جهاد زمينه‌ساز رحمت واسعه پروردگار است و اميد نجات و سعادت بدون عمل،رجا و اميد كاذب است.

على بن مهزيار مى‌گويد دوست ما ابن اسحاق خراسانى،مى‌گفت:امير المؤمنين على بن ابى طالب عليه السّلام پيوسته مى‌فرمود:«أيّها النّاس إياكم و الكذب فإنّ كلّ راج طالب و كلّ خائف هارب» [٢]:(اى مردم از دروغ برحذر باشيد،زيرا هر اميدوارى جستجوگر است و هر ترسانى فرارى است.)

حضرت ابتدا مردم را از دروغ برحذر مى‌دارند و به عنوان قاعدۀ كلّى مى‌فرمايند:هركس اميدوار به چيزى بود با كوشش درصدد يافتن و در طلب آن چيز است مثل تشنه‌اى كه به اميد يافتن آب حركت مى‌كند و هركس از چيزى ترسان بود از آن فرار مى‌كند،بنابراين شخص در اميد و انتظارش وقتى راستگو است كه اهل

[١].بقره(٢)٢١٨/.

[٢].بحار الانوار،ج ٦٦،ح ٨٨.