شرح و تفسیر دعای ابوحمزه ثمالی - ایزدی، عباس - الصفحة ١٩٥ - حق اللّه از نظر تكوين يا جهان هستى

بخش نوزدهم:

حقّ خداوند

دعاى ابو حمزه:

«او لعلّك رأيتني مستخّفا بحقّك فأقصيتنى،

پروردگارا شايد كه مرا چنين ديده‌اى كه حقّ تو را سبك مى‌شمارم پس مرا از خود دور كردى.»

قبلا در رابطه با اسباب كسالت در عبادت،بحث كرديم و متذكر شديم نتيجۀ استخفاف و سبك شمردن حق خداوند،دور ماندن از ساحت قدس الهى است و وعده داديم كه«حقّ اللّه على العباد،حق خداوند بر بندگان»بيان شود و از آنجا كه اساسا هر حقى ريشه در تكوين و جان هستى دارد،بنابراين،بايد اين موضوع يعنى «حق اللّه على العباد»را در جهان هستى ريشه‌يابى كرد.

حق اللّه از نظر تكوين يا جهان هستى

از نظر توحيد،و آفرينش از ابتدا تا انتها(اگر ابتداء يا انتهائى داشته باشد)قائم به ذات حق و پرتو او است و همه خضوع تكوينى و وجودى نسب به مبدأ آفرينش دارند و از آن جمله انسانها چه تفصيلا به اين امر توجه داشته باشند يا نداشته باشند همه عبد و بندۀ خدا هستند.