شرح و تفسیر دعای ابوحمزه ثمالی - ایزدی، عباس - الصفحة ٥١ - مكر و تدبير خداوند در مورد ظالمان و كافران

مكر و تدبير خداوند در مورد ظالمان و كافران

پس دشمنان كه خيال مى‌كنند مى‌توانند با كارهاى بدشان،نقصى در كار خدا ايجاد كنند،سخت در اشتباهند چه اينكه خداوند با قدرت خدائيش همان كارها را جزء نقشه‌ها و كيدهاى الهى مى‌آورد و نتيجه‌اش تنها به ضرر دشمنان است و چون خداوند هرگز اراده سوئى ندارد،لذا كيد و تدبير و چاره‌انديشى خداوند هميشه حسن است.

در مورد ظالمان و كافران خداوند در قرآن كريم مى‌فرمايد:«خيال نكنند وقتى ما به آنها مهلت و امكانات مى‌دهيم،اين براى آنها خوب است آنها نمى‌دانند كه اين مهلت دادن به زيان آنهاست و براى آن است كه بيشتر گناه كنند تا كيفرشان سخت‌تر و عذابشان دردناك‌تر گردد.» [١]اين كيد براى كسانى است كه در گناه بقدرى فرو رفته‌اند كه به كلى از هدايت دور شده‌اند،به طورى كه به تعبير قرآن خَتَمَ اللّٰهُ عَلىٰ قُلُوبِهِمْ وَ عَلىٰ سَمْعِهِمْ وَ عَلىٰ أَبْصٰارِهِمْ غِشٰاوَةٌ ، [٢]:«خداوند بر دلها و گوششان مهر زده است و بر چشمهايشان پرده انداخته است.»

امّا بلاهاى الهى در مورد بندگان مؤمن كه گاهى به گناه روى مى‌آورند،برخى براى اين است كه آنان را از گناه بازدارد و به خود آيند،همان گونه كه در خطبۀ حضرت امير عليه السّلام در مورد طلب باران در صفحه ١٥،ملاحظه كرديم كه:«حبس بركات و بازداشتن خيرات،هنگام انجام اعمال بد،براى توبۀ بنده و بازايستادن از گناه است.» [٣]

پس اينكه حضرت سجاد عليه السّلام از خدا مى‌خواهد كه او را در ضمن حيله‌ها و مكرهايش قرار ندهد،به اين معنى است كه:خدايا!مرا جزء كسانى قرار مده كه خودبخود ادب و تربيت نمى‌شوند و آنگاه از قابليت مى‌افتند و چه‌بسا مهلتها و نعمتها و احسانهايت براى آنان،نقشۀ الهى و مكر و تدبير و امهال و استدراج است كه بيشتر در گناه فروروند.و بخواهى به اين طريق آنها را ادب كنى يعنى بر بديشان عقاب نمائى.

[١].آل عمران(٣)١٧٨/.

[٢].بقره(٢)٧/.

[٣].نهج البلاغه فيض الاسلام،خطبه ١٤٣.