شرح و تفسیر دعای ابوحمزه ثمالی - ایزدی، عباس - الصفحة ١٣٢ - بداء در اسلام

«ما عبد اللّه بشىء مثل البداء»:(خداوند به هيچ چيز مثل«بدا»عبادت نشده است.)

اين روايت صحيحه از امام صادق عليه السّلام،بدا را از اعتقادات خاصّۀ اماميّه مى‌داند، در مقابل يهود كه مى‌گويند خداوند بعد از خلقت از امر خلقت فارغ شده و ديگر تصرفى در عالم ندارد.و معنى اينكه امام صادق عليه السّلام مى‌فرمايد خداوند به هيچ چيزى مثل بداء عبادت نشد اين است كه اولا:«بدا»به معنى ظاهر شدن چيزى است براى بنده كه قبلا ظاهر نبوده نه اينكه خداوند تغيير نظر و عقيده بدهد و ثانيا:

ايمان به بداء چون امرى مشكل است به قول مرحوم مجلسى،از اعظم عبادات قلبيّه است و معارضه و مبارزه دارد با وسوسه‌هاى شيطانى و چون در آن اقرار به اين است كه براى خداوند مقام خلق و امر است،كمال توحيد خواهد بود. [١]

يكى از نمونه‌هاى مهم مسئله بدا قضيه ذبح حضرت اسماعيل عليه السّلام توسط حضرت ابراهيم عليه السّلام بود كه در ابتداى امر حضرت ابراهيم عليه السّلام فكر مى‌كرد دستور حتمى پروردگار است كه اسماعيل را ذبح كند و بعد از آمادگى كامل و فراهم كردن همه مقدمات براى ذبح اسماعيل امر واقعى پروردگار بر اين شد و معلوم شد امر خداوند امتحانى بوده است. [٢]

[١].براى توضيح بيشتر در مسئله بداء مراجعه شود به مرآه العقول شرح اصول كافى،ج ٢،ص ١٣٢ به بعد.

[٢].سورۀ صافات(٣٧)،آيات ١٠١ تا ١٠٧.