شرح و تفسیر دعای ابوحمزه ثمالی - ایزدی، عباس - الصفحة ٤٤٠ - بخل جامع بديها

سعدى:

ز نيرو بود مرد را راستى ز سستى كژى آيد و كاستى

بخل جامع بديها

يكى از صفات ذميمه و بسيار زشت بخل است كه در لغت به معنى منع و امساك است.قرآن كريم در مذمت و آثار بخل مى‌فرمايد: وَ لاٰ يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ يَبْخَلُونَ بِمٰا آتٰاهُمُ اللّٰهُ مِنْ فَضْلِهِ هُوَ خَيْراً لَهُمْ بَلْ هُوَ شَرٌّ لَهُمْ سَيُطَوَّقُونَ مٰا بَخِلُوا بِهِ يَوْمَ الْقِيٰامَةِ وَ لِلّٰهِ مِيرٰاثُ السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضِ وَ اللّٰهُ بِمٰا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ [١]:«كسانى كه به آنچه خدا از فضل خود به آنان عطا كرده،بخل مى‌ورزند،هرگز تصور نكنند كه آن بخل براى آنان خوب است بلكه برايشان بد است،پس به زودى آنچه به آن بخل ورزيده‌اند،روز قيامت طوق گردنشان مى‌شود و ميراث آسمانها و زمين از آن خداست و خدا به آنچه مى‌كنيد، آگاه است.»

«بخل»ضد سخاوت است.راغب مى‌گويد:بخل امساك موجودى است از محلّى كه نبايد امساك شود.

امام على عليه السّلام مى‌فرمايد:«البخل جامع لمساوى العيوب و هو زمام يقاد به إلى كلّ سوء» [٢]:

(بخل جامع همه عيبهاى زشت است و افسارى است كه با آن به سوى هر بدى راهبرى مى‌شود.)

بخيل به فضل و كرم و روزى خداوند سوء ظن دارد و به جهت اين صفت از خدا دور است و اعتماد ندارد كه اگر از دارايى خود انفاق كرد،جايگزين مى‌شود و آن را تلف شده مى‌پندارد.

[١].آل عمران(٣)١٨٠/.

[٢].بحار الانوار،ج ٧٠،ص ٣٠٧،نهج البلاغه،حكمت ٣٧٨.