شرح و تفسیر دعای ابوحمزه ثمالی - ایزدی، عباس - الصفحة ٢٨٣ - هدايت تكوينى و تشريعى

خداوند به وسيله عقل و فهم و فكر و وجدان و غرائز كه در وجود انسان و حيوانات قرار داده آنها را به راههاى زندگى و تدبير و ادارۀ امور خويش هدايت و راهنمايى كند.خداوند در قرآن فرموده است: قٰالَ رَبُّنَا الَّذِي أَعْطىٰ كُلَّ شَيْءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدىٰ [١]اين سخن حضرت موسى در جواب فرعون است:«پروردگار ما آن خدايى است كه آفرينش مخصوص هر چيزى را به وى عطا كرد و سپس آن را هدايت نمود.»

[٢]-هدايت تشريعى و خاصّه آن است كه به وسيلۀ فرستادن انبيا(عليهم السّلام) و كتاب‌هاى آسمانى و ائمۀ اطهار نسبت به بشر صورت گرفته است. إِنّٰا هَدَيْنٰاهُ السَّبِيلَ إِمّٰا شٰاكِراً وَ إِمّٰا كَفُوراً ٢:به حقيقت ما راه را به انسان نشان داديم،يا سپاسگزار خواهد بود و يا ناسپاس.

دعاى ابو حمزه:

«فلك الحمد على ما نقّيت من الشّرك قلبى و لك الحمد على بسط لسانى، أ فبلسانى هذا ألكالّ أشكرك أم بغاية جهدى فى عملى أرضيك و ما قدر لسانى يا ربّ فى جنب شكرك و ما قدر عملى فى جنب نعمتك و إحسانك إلىّ إلهى إنّ جودك بسط أملى و شكرك قبل عملى،

پس تو را سپاس از آن رو كه از شرك دلم را پاك قرار دادى و حمد تو را سزاست بدان سبب كه زبانم را گشودى آيا با اين زبان الكن(وامانده)تو را شكر كنم يا با نهايت كوشش در عملم تو را خشنود سازم؟پروردگارا!در برابر پاداشت،زبانم را چه‌بهاست و در مقابل نعمت و احسانت عملم چه ارزشى دارد؟مگر اينكه بخشش تو،آرزويم را بگسترانيد و پاداشت،عملم را پذيرفت.»

[١].طه(٢٠)٥٠/.

[٢].سورۀ انسان(٧٦)٣/.