شرح و تفسیر دعای ابوحمزه ثمالی - ایزدی، عباس - الصفحة ٩٨ - ٢ خوف و تقصير،رغبت و كرم

چند مطلب در اين فراز از دعا جلب نظر مى‌كند:

١.رغبت و رهبت

حضرت اشاره دارد به دو صفت از صفات بندگان خوب خداوند كه يكى صفت خوف از خداوند و ديگرى اميد به درگاه اوست به تعبير ديگر رغبت و رهبت.

همچنان كه در قرآن شريف در وصف بندگان خالص مثل حضرت يحيى و زكريا عليهما السّلام و نيز سحرخيزان و مؤمنان مى‌فرمايد: وَ يَدْعُونَنٰا رَغَباً وَ رَهَباً ١:«ما را از روى رغبت و ترس يا درحالى‌كه راغب و ترسانند،مى‌خوانند.» تَتَجٰافىٰ جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضٰاجِعِ ٢:«سحرخيزانى كه پهلوهاشان از بستر خواب تهى مى‌شود.»، يَدْعُونَ رَبَّهُمْ خَوْفاً وَ طَمَعاً ٣:«مؤمنان خداى خود را از روى ترس و طمع و اميدوارى مى‌خوانند.»

٢.خوف و تقصير،رغبت و كرم

اين قسمت اشاره است به اينكه خوف و رهبت از كوتاهى و تقصير خود انسان مايه مى‌گيرد و طمع و رغبت از لطف و كرم خداوند.در اينجا قبل از اينكه به مطالب ديگر اين چند جمله از دعا بپردازيم به توضيح مختصرى از خوف خداوند و رجاء و اميد به درگاهش مى‌پردازيم و قبلا بايد در نظر بگيريم كه به فرموده علماى اخلاق كه از روايات و آيات استفاده شده است،خوف از خداوند اگر از حد گذشت و موجب يأس از رحمت خداوند شد،از بدترين و مهلك‌ترين صفات ذميمه است و همچنين اگر رجاء و اميدوارى،نابجا باشد و به غرور منتهى شود،آن هم ايمنى از مكر اللّه و تدبير پروردگار است كه باز از مهلكترين صفات ذميمه است.

________________________________________

١.انبياء(٢١)٩٠/.

٢.سجده(٣٢)١٦/.

٣.سجده(٣٢)١٦/.