شرح و تفسیر دعای ابوحمزه ثمالی - ایزدی، عباس - الصفحة ٢٠٣ - بخش بيستم محدوديت علم

بخش بيستم:

محدوديت علم

در مقاله گذشته تذكر داديم يكى ديگر از حقوق الهى علاوه بر حق عبوديت و غير آنكه به عهده بندگان است،اقرار و اعتراف به جهل يا به تعبير ديگر اقرار به محدوديت علم بنده است و اين اقرار،از رسوخ و استوارى در علم ناشى مى‌شود.

معناى اقرار و اعتراف به جهل و محدوديت علم،اين است كه:جهان هستى كه از مبدأ بى‌نهايت وجود ازلى حق نشأت گرفته،وسعت آن بيش از آن است كه به فكر ما درآيد هرچند شعاع فكر ما وسعت داشته باشد.زيرا حقايق آشكار و نهان عالم آفرينش پهناورتر از آن است كه بشر بتواند با سفينه تندرو فكر به ساحل اين دريا برسد و بلنداى جهان بيش از آن است كه عنقاى بلند پرواز خيال،به قلّۀ شامخ آن دست يابد.هرچند به تمثيل نارساى بعضى از اهل معرفت،عالم آفرينش نمى از يم يعنى رطوبتى از درياى بيكران وجود آفريدگار جهان است.

اين حقيقت را على عليه السّلام در خطبه معروف به«اشباح»چنين گوشزد فرموده است:

«فانظر ايّها السّائل،فما دلّك القرآن عليه من صفته فأتمّ به و استضىء بنور هدايته و ما كلّفك الشّيطان علمه ممّا ليس فى الكتاب عليك فرضه و لا فى سنّه النّبى صلّى اللّه عليه و آله