شرح و تفسیر دعای ابوحمزه ثمالی - ایزدی، عباس - الصفحة ٤٢٧ - آثار اخلاص

گفت:كسى است كه عمل را براى خدا انجام مى‌دهد و دوست ندارد هيچ‌كس او را بستايد بر عملى كه براى خدا انجام داده است.

پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرمود:«إنّ اللّه تعالى لا يقبل عملا فيه مثقال ذرّة من رياء» [١]:(خداوند تعالى عملى را كه در آن مثقالى از ريا باشد نمى‌پذيرد.)

آثار اخلاص

رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم:«ما أخلص عبد لله عزّ و جلّ أربعين صباحا إلاّ جرت ينابيع الحكمة من قلبه على لسانه» [٢]:(هيچ بنده‌اى چهل روز براى خداوند خالص نشد مگر اينكه چشمه‌هاى حكمت و دانش از قلبش بر زبانش جارى شد.)

«أخلص»در اين‌جا به معنى فعل لازم آمده است و اگر متعدى باشد مفعولش «نفسه»است كه حذف شده است.مى‌فرمايد:تقوى و اخلاص در گفتار،عمل و نيت،نتيجه‌اش طلوع معارف و حقايق از باطن و باز شدن دريچۀ حكمت به روى انسان مخلص است.

در اين حديث شريف دو احتمال است:١-در اثر اخلاص للّه علوم و معارفى از باطن خود فرد خالص طلوع مى‌كند مثل آب گوارا كه از باطن زمين،از چشمه‌سارها جريان مى‌يابد و چه‌بسا به اطراف نيز جارى مى‌شود و وقتى انسان از هواهاى نفسانى مثل ريا،تزوير،دنياپرستى،تعصّب،شهوت و غضب بى‌مورد،خود را پاك و خالص كرد و خود را از كدورت رها ساخت،اندوخته‌هاى درونى و چشم حقيقت‌بين و بصيرت باطنى و فطرت اوليه‌اش به كار مى‌افتد و هيچ‌گاه تحت تأثير اميال و هواهاى نفسانى قرار نمى‌گيرد و حجاب درك حقايق و مانع تأثير دانستنى‌ها نمى‌شوند.مولوى در مورد ضربت خالصانۀ حضرت امير المؤمنين على عليه السّلام نسبت به

[١].بحار الانوار،ج ٦٩،ص ٣٠٤.

[٢].همان،ج ٦٧،ص ٢٤٢.