شرح و تفسیر دعای ابوحمزه ثمالی - ایزدی، عباس - الصفحة ١٨٢ - توجهات قلبى

توجهات قلبى

در شرح اين جمله از دعاى جوشن كبير،فيلسوف اسلامى مرحوم حاج ملا هادى سبزوارى در شرح اسماء حسنى سخنى دارند كه ترجمه‌اش اين است:

«چون بين خداوند و بندگان سد و مانع وجودى نيست و تنها مانع،طلب نكردن و نبودن عزم صحيح است كه انسان را آماده و چالاك براى پيمودن راه عبادت كند و اين هر دو(يعنى طلب نكردن و عازم سلوك راه حق نبودن)امر عدمى هستند،پس آنچه لازم است طلب و انابه است و اين است باب«در»و سبيل«راه»كه بعد از حق هيچ راه و هيچ درى نزديك‌تر از اين دو نيست كه اين در همان قلب و دل انسان است.نفس ناطقۀ انسانيت است كه بزرگترين حجت خدا بر خلق است و همان صراط مستقيم است به هر چيزى.» [١]

چنانچه از اين قسمت از كلام حاجى سبزوارى به دست مى‌آيد درى كه از آن در مى‌توان به حريم قدس الهى راه پيدا كرد،قلب و توجهات قلبى است در سرّ ضمير درك نياز خود و به دنبال آن روى دل به سوى بى‌نياز كردن و در اثر آن انابه و بازگشت به سوى او نمودن است و با عرض حاجت به درگاه خدا و با اطاعت و سلوك راه عبوديت، تحصيل استعداد و لياقت،نيل به فيوضات و الطاف بيشتر خداوندى است.

بنابراين بايد گفت:باب اللّه همان قلب و توجهات قلبى است كه حاجى سبزوارى فرموده:«فإنّ الباب باب القلب»و نيز بايد گفت:

اولا خود همين توجهات قلبى نيز از عنايات خداوند است كه به قول مولوى:

هم دعا از تو اجابت هم ز تو ايمنى از تو نهايت هم ز تو ثانيا:مى‌توان گفت كه هر توجهى به خداوند و هر ميل و گرايشى به سوى خيرات چه در رابطه با عبادت خدا و چه در رابطه با دوستى و خير رساندن به خلق

[١].شرح اسماء الحسنى،ص ٢٤٥.