شرح و تفسیر دعای ابوحمزه ثمالی - ایزدی، عباس - الصفحة ٣٠٥ - احوالات مؤمن و كافر در قبر و برزخ

باشم و مى‌گويد مرا برگردانيد شايد گذشته را با عمل صالح جبران كنم.

ملائكۀ عذاب به او جواب رد مى‌دهند و فرشته‌اى مى‌گويد:اگر برگردد باز به آنچه از آن منع شده بود بازمى‌گردد.پس وقتى داخل قبر شد و مردم از او جدا شدند نكير و منكر(دو فرشتۀ مأمور سؤال و جواب قبر)در وحشتناكترين صورت سراغش مى‌آيند و او را مى‌نشانند سپس به او مى‌گويند:«من ربّك؟و من نبيّك؟فيتلجلج لسانه»يعنى زبانش سنگين مى‌شود و به لكنت مى‌افتد«و لا يقدر على الجواب»و قدرت بر جواب ندارد.پس از جانب خدا بر او عذابى وارد مى‌كنند كه هر چيزى از آن به وحشت مى‌افتد...» [١]

روايت دوم:از امام على بن الحسين سجاد عليه السّلام است كه در ابتدا مسئلۀ مرگ و تقوا و آمادگى براى آخرت را گوشزد مى‌كنند و مى‌فرمايند:«وقتى تنها به خانه قبر رفتى نكير و منكر براى سؤال از تو وارد قبر مى‌شوند و امتحانت شديد است و اولين سؤال دربارۀ پروردگار است كه آن را عبادت مى‌كردى و از پيامبر مرسلت و از دينى كه به آن متدين بودى و از كتابت كه مى‌خواندى و از امامى كه ولايت او را داشتى سپس«عن عمرك فيما أفنيته و مالك من أين اكتسبته و فيما أتلفته،فخذ حذرك و انظر لنفسك و أعد للجواب قبل الإمتحان و المسئلة و الإختبار»:بعد از عمرت مى‌پرسند در چه راهى آن را فانى كردى و از مالت مى‌پرسند از كجا به دست آوردى و در چه مسيرى تلف كردى؟پس احتياطت را با خود بگير و به خود نظر كن و براى جواب قبل از امتحان و پرسش خود را آماده كن.

اگر مؤمن با تقوا و عارف به دين و پيرو امامان صادقت باشى،به بهشت و رضوان الهى و خوبيها و نيكيها وعده داده مى‌شوى و ملائكۀ روح و ريحان از تو استقبال

[١].بحار الانوار،ج ٦،ص ٢٢٢ و ٢٢٣.