شرح و تفسیر دعای ابوحمزه ثمالی - ایزدی، عباس - الصفحة ٢٦ - مرورى بر دعاى ابو حمزه ثمالى

مى‌گردد.به راستى اين دعا،كتاب معرفت است و راهنماى سعادت دو عالم، گنجينه گرانبهاى حكمت الهى و كيمياى آرامش‌بخش روح و روان،درياى پرگوهر علوم ربّانى است و رهگشاى توبه و انابه به درگاه خدا و در يك كلام اين دعا معلم اهل بصيرت براى دستيابى به شهود جمال و جلال الهى است.

اين دعا مشتمل بر مراحل مختلفى است كه در لابلاى آن،مطالب مختلف عرفانى،اجتماعى،سياسى و اخلاقى ارائه شده و شيوه راز و نياز با پروردگار و دعا را به ما آموخته است:«با توجه شروع مى‌شود؛توجه به حقيقت گناه و توجه به افزايش مسئوليت و توقعات با افزايش درجه انسان.پس از اين مرحله،مرحله حيرت مى‌رسد.وقتى انسان متوجه حقيقت شد،تنهايى را احساس مى‌كند.اما آنجا كه مى‌يابد خداوند او را خوانده و اين دعا كردن هم از اوست،به امنيت مى‌رسد،كه با او،او را شناخته است.اين است كه پس از آن توجه و حيرت و امنيت،به حمد مى‌رسد لذا قصد كرده و رو به سوى او مى‌آورد ولى اقرار دارد كه حتى مستحق شنيدن او نيست چه رسد به جواب دادنش.با اين‌همه،عذرهايى دارد كه دوباره صدا كند و جواب بگيرد،آن هم عذرهايى حتى بالاتر از دنيا و بهشت كه راستى گره‌هاى روح را مى‌گشايد و يأس‌ها را مى‌زدايد.پس از اين اعتذار و زمينه‌سازى، نوبت طلب و خواستن است.آن هم چه خواسته‌هايى!پس از اين مراحل،انسان به شوروحالى مى‌رسد و به خلوصى دست مى‌يابد و لذت‌هايى مى‌برد اما اين حالات و خلوص و حضور دوام نمى‌آورد و زود از دست مى‌رود و انسان مشتاق را در يك حالت خستگى و يأس قرار مى‌دهد.اين هجران و محروميت به او نشان مى‌دهد كه آن حالت‌ها از او نبوده و در نتيجه به ظرفيت بيشترى مى‌رسد و آمادگى زيادترى مى‌يابد تا بيشتر با او باشد و به غرور نرسد.پس از آن مراحل،انسان با سرمايه اسلام و در نتيجه قرآن و رسالت،به راهش ادامه مى‌دهد و تا ايمان پيش