هر تازيانه كه بر مجاهدى فرود آمده،حضور داشته‌اند و آنها كه شاهد جامعه و شهيد تاريخ و حاضر در حادثه‌ها هستند و با آن همه ظالم درگير و در برابر آن همه مظلوم،مسئول،آنها كه بارشان تا اين حد است و زخمشان تا اين عمق،اينها چاره‌اى جز چنين پيوندها و رابطه‌هايى ندارند.اين است كه قرآن به تدريج نازل مى‌شد تا ثبات رسول را در ابلاغ رسالتش تأمين نمايد.

وَ قٰالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ لاٰ نُزِّلَ عَلَيْهِ الْقُرْآنُ جُمْلَةً وٰاحِدَةً كَذٰلِكَ لِنُثَبِّتَ بِهِ فُؤٰادَكَ وَ رَتَّلْنٰاهُ تَرْتِيلاً [١]:«كسانى كه كافر شدند،گفتند:«چرا قرآن يكجا بر او نازل نشده است؟»اين گونه ما آن را به تدريج نازل كرديم تا قلبت را به وسيله آن استوار گردانيم و آن را به آرامى بر تو خوانديم».

لذا آنها كه رسالت سنگين در انتظارشان است،بايد هم براى قرآن به ترتيل و هم براى دعا به قيام و شب‌زنده‌دارى روى آورند كه پرشورى روز،ريشه در شب دارد.

يٰا أَيُّهَا الْمُزَّمِّلُ قُمِ اللَّيْلَ إِلاّٰ قَلِيلاً نِصْفَهُ أَوِ انْقُصْ مِنْهُ قَلِيلاً أَوْ زِدْ عَلَيْهِ وَ رَتِّلِ الْقُرْآنَ تَرْتِيلاً إِنّٰا سَنُلْقِي عَلَيْكَ قَوْلاً ثَقِيلاً إِنَّ نٰاشِئَةَ اللَّيْلِ هِيَ أَشَدُّ وَطْئاً وَ أَقْوَمُ قِيلاً إِنَّ لَكَ فِي النَّهٰارِ سَبْحاً طَوِيلاً [٢]:«به پا خيز شب را مگر اندكى،نيمى از شب يا اندكى از آن را بكاه،يا بر آن نصف بيفزاى و قرآن را شمرده بخوان به حقيقت ما به زودى بر تو گفتارى گران‌بار القا مى‌كنيم قطعا برخاستن شب،رنجش بيشتر بيشتر و گفتار در آن هنگام،راستين‌تر است و تو را در روز،آمدوشدى طولانى است».

دعا چند گونه است،كه عالى‌ترين آن زمانى است كه دعا خود هدف،عمل و مقصد است.آنها كه مى‌خواهند در يك جمله،از فقر،ضعف و عجز خويش و از توجه،لطف و قرب او حرف بزنند،دعا مى‌كنند.اينها با دعا فقط مى‌خواهند از اين ربط و پيوند خبر دهند.با اين ديد مى‌توان به نمونه‌اى از دعا روى آورد و اين نمونه

[١].فرقان(٢٥)،٣٢.

[٢].مزمل(٧٣)،١ تا ٧.