شرح و تفسیر دعای ابوحمزه ثمالی - ایزدی، عباس - الصفحة ٨٣ - نكته دوم اقتضائات نفس و قرض به خدا

چه‌بسا امورى است كه اگر انسان دعا نكند براى انسان مصلحت ندارد پس نبايد گفت اگر مصلحت داشت خدا خودش مى‌داد و بخل ندارد!

درهرصورت دعا كردن و راز دل را با خدا در ميان گذاشتن بهترين حالات انسان و مغز بندگى و اميدواركننده‌ترين درى است كه خداوند به لطفش به روى خلايق باز كرده است.خداوند در سوره مومن مى‌فرمايد: وَ قٰالَ رَبُّكُمُ ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ إِنَّ الَّذِينَ يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبٰادَتِي سَيَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ دٰاخِرِينَ [١]:«پروردگار شما فرمود مرا بخوانيد من اجابت مى‌كنم.به درستى كه كسانى كه از عبادت من تكبر ورزند با خفت و خوارى داخل جهنم خواهند شد.»چنانچه ملاحظه مى‌شود تكبّر ورزيدن از دعا،در اين آيه كريمه،تكبّر و خوددارى از عبادت خوانده شده است و خداوند دعا را عبادت ناميده است.

امام صادق عليه السّلام مى‌فرمايد:امير المؤمنين عليه السّلام فرمود:«احبّ الاعمال الى اللّه عزّ و جل فى الارض الدّعا» [٢]:(محبوب‌ترين اعمال در زمين نزد خداوند عز و جل دعا است.)

نكته دوم:اقتضائات نفس و قرض به خدا

دعاى ابو حمزه:

«و إن كنت بطيئا حين يدعونى و ان كنت بخيلا حين يستقرضنى،

اگرچه وقتى خدا مرا مى‌خواند كندى مى‌كنم و وقتى از من قرض مى‌خواهد بخل مى‌ورزم.»

اين قسمت از دعاى ابو حمزه اشاره به دو جهت دارد:يكى اينكه انسان گرچه يك بعد و جنبه الهى دارد و نفخه الهى در او دميده شده است،مع ذلك مولود جهان طبيعت و جسم است و نخستين تماسش در مرحلۀ اول با عالم جسم و جسمانيات است از اين

[١].مومن(٤٠)٦٠/.

[٢].اصول كافى،ج ١،حديث ٨،باب فضل الدّعا.