شرح و تفسیر دعای ابوحمزه ثمالی - ایزدی، عباس - الصفحة ٣١٧ - عذاب مقتضاى عدالت

امير المؤمنين على عليه السّلام در جواب اين سؤال كه عدل بهتر است يا جود مى‌فرمايد:

«العدل يضع الأمور فى مواضعها،و الجود يخرجها من جهتها...و العدل سائق عامّ و الجود عارض خاصّ» [١]:(عدل امور را در جاى خود قرار مى‌دهد و جود و بخشش آنها را از جاى خود بيرون مى‌برد.زيرا جواد بدون استحقاق مى‌بخشد و عدل حافظ همه است و جود فقط به بعضى مى‌رسد.)

ابن ابى الحديد مى‌نويسد:«اين كلامى شريف و جليل است كه حضرت عدالت را به دو وجه بر جود و بخشش برترى داده است.وجه اول:اينكه عدالت امور را در جاى مناسب خود قرار مى‌دهد چون مرتبه متوسطه بين افراط و تفريط است.وجه دوم:اينكه عدالت،سياستمدار و حافظ عموم است در جميع امور دين و دنيا و نظام عالم به آن وابسته است و نفعش به همه مى‌رسد.) [٢]

دعاى ابو حمزه:

و ارحم فى هذه الدّنيا غربتى و عند الموت كربتى

انسان مؤمن در دنيا غريب و مظلوم است و تنها يار و ياور او خداست و هر انسانى هنگام مرگ اندوهگين است مگر اولياء اللّه و عاشقان مرگ،مانند امير المؤمنين عليه السّلام كه بعد از ضربت خوردن فرمود:

«و اللّه ما فجأنى من الموت وارد كرهته و لا طائع أنكرته و ما كنت إلاّ كقارب ورد و طالب وجد [٣]وَ مٰا عِنْدَ اللّٰهِ خَيْرٌ لِلْأَبْرٰارِ [٤]»:

(به خدا سوگند چيزى از مرگ به طور ناگهانى به من روى نياورد كه پسند من نباشد و نه پيدا شونده‌اى كه آن را نخواسته باشم و(براى مرگ)نبودم مگر مانند جويندۀ آب كه به آب رسيد و مانند خواهانى كه يافت و آنچه نزد خداست براى نيكان از هر چيز بهتر است.)

[١].نهج البلاغه فيض الاسلام،كلمۀ قصار ٤٢٩.

[٢].شرح ابن ابى الحديد،ج ٢٠،ص ٤٤٣.

[٣].نهج البلاغه،فيض الاسلام،نامه ٢٣.

[٤].آل عمران(٣)١٩٨/.