شرح و تفسیر دعای ابوحمزه ثمالی - ایزدی، عباس - الصفحة ٣١٥ - بخش سى و سوم اعتراف به گناه،ادب دعا

عمل تريد به اللّه عزّ و جلّ فكن فيه مقصّرا عند نفسك فإنّ النّاس كلّهم فى أعمالهم فيما بينهم و بين اللّه مقصّرون إلا من عصمه اللّه عزّ و جلّ» [١]:(هر عملى كه به قصد خدا انجام مى‌دهى خود را در آن مقصر بدان.زيرا مردم همگى در اعمال خويش ميان خود و خدا مقصّرند جز آن را كه خداى عز و جل نگهدارى كند).چنانكه سعدى مى‌گويد:

بنده همان به كه ز تقصير خويش عذر به درگاه خداى آورد

ورنه سزاوار خداونديش كس نتواند كه به جاى آورد [٢]

دعاى ابو حمزه:

«إلهى إن عفوت فمن أولى منك بالعفو،و إن عذّبت فمن أعدل منك فى الحكم،إرحم فى هذه الدّنيا غربتى و عند الموت كربتى و فى القبر وحدتى و فى اللّحد وحشتى،و إذا نشرت للحساب بين يديك ذلّ موقفى،

اى معبود من!اگر درگذرى چه كسى از تو به گذشت سزاوارتر است و اگر عذاب كنى پس چه كسى عادل‌تر است از تو در داورى؟در اين دنيا به حال غربتم رحم كن و هنگام مرگ بر غم و اندوهم و در قبر بر تنهاييم و در لحد به وحشتم ترحم فرماى و هنگامى كه در پيشگاه تو براى حساب زنده شدم،خوارى ايستادنم را رحم كن.»

«كربة»به معنى غم و اندوه و شدت و سختى،هر دو آمده است.«لحد»به شكاف انحرافى ته قبر گفته مى‌شود.«نشرت»متكلّم وحده از ماده نشر يكى از معانى آنكه با اينجا تناسب دارد،زنده كردن براى قيامت است.«موقف»اگر اسم مكان يا زمان باشد يعنى زمان و مكان ايستادن و اگر مصدر ميمى باشد يعنى ايستادن،و به معنى وضع و حالت نيز آمده است.

[١].همان،ح ٤.

[٢].گلستان سعدى،ديباچه.