شرح و تفسیر دعای ابوحمزه ثمالی - ایزدی، عباس - الصفحة ٣١٦ - عذاب مقتضاى عدالت

در اين قسمت از دعا،امام سجاد عليه السّلام خداوند رحيم را از همه سزاوارتر به عفو و گذشت مى‌داند و عذاب خدا را مطابق عادلانه‌ترين داورى به حساب مى‌آورد و بعد از اين دو مقدمه،مى‌فرمايد:خدايا!به تنهايى و غم و اندوهم و به ترس و وحشتم و به ذلّت و خواريم در مراحل مرگ و قبر و قيامت،ترحّم نما.

عفو خداوند شايسته‌تر از همه

خداوند در آيات بيشمارى از عفو و گذشت تمجيد مى‌كند و به آن دستور مى‌دهد،از جمله مى‌فرمايد: إِنَّ اللّٰهَ كٰانَ عَفُوًّا غَفُوراً [١]:«خداوند همواره بخشنده و آمرزنده بوده است.»

عفو خداوند از اين جهت برتر از عفو ديگران است كه در عين عفو،قدرت بر عذاب دارد و از طرفى عفو او همراه با عتاب و سرزنش نيست و كرم و لطفش اقتضا مى‌كند از قصور و تقصير بندگان با بزرگوارى بگذرد.

عذاب مقتضاى عدالت

عدالت خداوند اقتضا مى‌كند در عالم هستى،عذاب و عقوبت وجود داشته باشد و عذاب و مجازات خداوند عادلانه‌ترين عذابهاست.در هر حكومتى اگر مجازات نباشد هرج‌ومرج پيش مى‌آيد و خطاكاران جامعه را فاسد مى‌كنند.عدل در لغت به معنى«وضع الشىء فى موضعه»است،يعنى هر چيزى را در جاى مناسب خودش قرار دهيم.در وقت پاداش و تشويق پاداش دهيم و در وقت مجازات و تنبيه،مجازات كنيم.

در تفسير صافى [٢]ذيل آِیه وَ وَضَعَ الْمِيزٰانَ از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم نقل شده:«بالعدل قامت السّموات و الأرض»يعنى با موازنه در اجزاى عالم،آسمانها و زمين سرپا ايستاده‌اند.

[١].نساء(٤)٤٤/.

[٢].تفسير صافى،چاپ بيروت،ج ٤،ص ١٠٧.