شرح و تفسیر دعای ابوحمزه ثمالی - ایزدی، عباس - الصفحة ٢٥٢ - بخش بيست و ششم چهار درخواست مهم

يُؤْتُونَ الزَّكٰاةَ وَ الَّذِينَ هُمْ بِآيٰاتِنٰا يُؤْمِنُونَ [١]:«و رحمتم همه چيز را فراگرفته و آن را مقرّر مى‌دارم براى آنها كه تقوا پيشه كنند و زكات بپردازند و به آيات ما ايمان آورند.»

مرحوم علامه طباطبائى قدّس سرّه مى‌فرمايد:«رحمت دو قسم است:

١-رحمت الهيه عامّه كه مؤمن و كافر و نيكوكار و فاجر،جاندار و بى‌جان،از آن استفاده مى‌كنند و بواسطه اين رحمت موجود مى‌شوند و با آن روزى مى‌خورند و بعد از آن در مسير وجود تا وقتى باقى هستند از آن بهره‌مند مى‌شوند.

[٢]-و قسم ديگر از رحمت خداوند رحمت خاصّه است كه همان عطاى گوارائى است كه خداى سبحان در مقابل ايمان و عبوديت به بندۀ خود عطاء مى‌كند و مختص به مؤمنان صالح از بندگان است و اين همان حيات طيبه نورانيه در دنيا و جنّت و رضوان،در آخرت است.» ٢

بعيد نيست اينكه خداوند در آيه ٥٦ سوره اعراف ابتداء رحمت واسعه خود را ذكر مى‌كند و بعد مى‌فرمايد آن را براى اهل تقوا و دهندگان زكات و مؤمنان به آيات الهى مقرّر مى‌كنيم،اشاره باشد به اين دو قسم از رحمت پروردگار زيرا رحمت عامّه مربوط است به همه موجودات جاندار و بى‌جان،خوب و بد،و قسم دوم رحمت خاصه و ويژه است كه خاص اهل تقوا و عباد صالح و دارندگان عمل نيك مى‌باشد كه علاوه بر رحمت عامه،از آن برخوردارند.به قول سعدى:

«باران رحمت بى‌حسابش همه را رسيده و خوان نعمت بى‌دريغش همه جا كشيده، پردۀ ناموس بندگان به گناه فاحش ندرد و وظيفه روزى به خطاى منكر نبرد.» [٣]

اين قطعه‌ى ادبى اشاره دارد به رحمت عامّه و گسترده پروردگار كه همگان در هستى و ادامۀ حيات و زندگى از آن برخوردارند.

[١].اعراف(٧)١٥٦/.

[٢].الميزان،ج ٨،ص ٢٨٨،چاپ اسلاميه،ذيل آيه ١٥٦ اعراف(٧).

[٣].گلستان سعدى،ديباچه.