شرح و تفسیر دعای ابوحمزه ثمالی - ایزدی، عباس - الصفحة ٢٥٣ - بخش بيست و ششم چهار درخواست مهم

اصرار و التماس به درگاه خدا

اينكه آدمى خود را در مقابل ديگران ذليل كند كار خوبى نيست و در آيات و روايات از اذلال نفس و كوچك كردن خود نهى شده است.مؤمن عزيز است و بايد عزّت و كرامت خود را حفظ كند لِلّٰهِ الْعِزَّةُ وَ لِرَسُولِهِ وَ لِلْمُؤْمِنِينَ [١]:«عزّت و سربلندى فقط براى خدا و رسول و مؤمنان است.»

تملّق و چاپلوسى در مقابل بندگان خدا در هر مقام و موقعيتى باشند،جايز نيست و كارى زشت و ناپسند است؛اما در پيشگاه باعظمت خالق هستى كه همه عزّتها از او است فَلِلّٰهِ الْعِزَّةُ جَمِيعاً [٢]اظهار عجز و الحاح و التماس و تملّق نه تنها براى خدا جايز است،بلكه پسنديده هم هست و يكى از شرائط استجابت دعا الحاح و اصرار به درگاه خدا است كه امام سجاد عليه السّلام در اين بخش از دعا بدان اشاره دارند و مى‌فرمايند:هرچه مرا از درگاه رحمت خود برانى جائى نخواهم رفت و از تملّق باز نمى‌ايستم چرا كه از تو رحمت واسعه سراغ دارم و مى‌دانم كه با اصرار و التماس مرا مشمول آن خواهى ساخت.عبد فرارى عاقبت بهتر از مولاى خود پيدا نمى‌كند و سوى او خواهد آمد [٣]و مخلوق تاروپود وجودش وابسته به خالق است و خواهى نخواهى به او پناهنده مى‌شود.قرآن مى‌فرمايد: فَفِرُّوا إِلَى اللّٰهِ إِنِّي لَكُمْ مِنْهُ نَذِيرٌ مُبِينٌ [٤]:

«پس به سوى خدا بشتابيد براستى من شما را از عذاب او بيم مى‌دهم.»

در روايات مى‌خوانيم:وقتى بندۀ گنهكار،چند مرتبه دست به تضرع و زارى و انابه بلند كرد خداوند به وى نظر نمى‌كند تا اينكه در مرتبه سوم:به ملائكه فرمايد من از بنده‌ام شرم كردم.غير از من كسى را ندارد لذا او را بخشيدم.به قول سعدى:

كرم بين و لطف خداوندگار گُنَه بنده كرده است و او شرمسار [٥]

[١].منافقون(٦٣)٨/.

[٢].فاطر(٣٥)١٠/.

[٣].در اين زمينه مراجعه شود به مفاتيح الجنان مناجات حضرت على در مسجد كوفه.

[٤].ذاريات(٥١)٥٠/.

[٥].گلستان سعدى/ديباچه.